تسوى رومقان داراى ده روستا و دويست و چهل بيدر ، و برداشت ديوانى آن ساليانه ، سه هزار و سيصد كر گندم ، سه هزار و پنجاه كر جو ، دويست و پنجاه هزار درهم نقد بوده .
تسوى كوثى داراى نه روستا و دويست و ده بيدر ، و برداشت ديوانى آن ساليانه سه هزار كر گندم و دو هزار كر جو و يكصد و پنجاه هزار درهم نقد بوده .
تسوى نهر در قيط داراى هشت روستا و يكصد و بيست و پنج بيدر ، و برداشت ديوانى آن ساليانه دو هزار كر گندم و دو هزار كر جو و دويست هزار درهم نقد بوده .
تسوى نهر جوبر داراى ده روستا و دويست و بيست و هفت بيدر ، و برداشت ديوانى آن ساليانه يك هزار و هفتصد كر گندم و شش هزار كر جو و يكصد و پنجاه هزار درهم نقد بوده .
دجيل در عربىنام دو رود است يكى رود كارون در خوزستان و ديگر همين رودى است كه در اينجا موضوع سخن است و ان در سورستان ( - سواد ) روان بوده و سرزمينهاى پهناورى را آبيارى مىكرده است .
اين رود از بالاى بغداد بين تكريت و مقابل قادسيّه و پايينتر از سامرّا از دجله جدا مىشده و پس از آبيارى بسيارى از زمينهاى اين منطقه بازماندهء آن دوباره به دجله مىريخته است . « 1 »
چنان كه نوشتهاند : رود دجيل در اصل از فرات جدا مىشده و محلّ آن در نزديكى جائى بوده است كه امروز به نام قرية الرّب شناخته مىشود و دوازده فرسخ پايينتر از هيت بوده و از آنجا به سوى شرق روان مىگرديده و به بخشهاى شمالى بغداد مىرسيده و تسوهاى مسكن و قطربل را هم آبيارى مىكرده و بازماندهء آن به دجله مىريخته است . ولى در اوايل قرن چهارم كه بخش غربى آن پر شده و آب از آن منقطع گشته . بخش شرقى آنكه با كندن نهر جديدى پايينتر از قادسيّه از دجله مايه مىگرفته است همچنان آباد باقىمانده
هامش
( 1 ) . ياقوت ، معجم البلدان ، ج 2 ، ص 555 .