[ آيهء ( 101 - 83 ) دربارهء يهود و محاجّه با آن ]
( 83 )
( وَ إِذْ أَخَذْنا مِيثاقَ بَنِي إِسْرائِيلَ )
: ( هنگامى كه از بنى اسرائيل پيمان گرفتيم ) اين آيات توبيخ و سرزنش بنى اسرائيل است ، همراه با توضيح زشتى روشهاى آنان در عهد شكنى و نقض پيمانى كه با توحيد آغاز شده و از آن عبادات و اخلاقيات منشعب و متفرع مىشد و اين عهد را خدا اين گونه آغاز مىكند ،
( لا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ )
: ( نمىپرستيد جز خدا را ) اين نهى است كه به صورت خبرى آمده ، يعنى نهى كننده هيچ شكّى در عدم تحقق آنچه از آن نهى مىكند ندارد ،
( وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً )
( و به پدر و مادر خود نيكى كنيد ) در اينجا مراتب احسان و نيكو كارى را از اهمّ به مهمّ ذكر مىكند ، پس چون وجود انسان متعلق به پدر و مادرش است لذا مهمّترين موارد نيكوكارى ، نيكى به آنان است ،
( وَ ذِي الْقُرْبى )
: ( و خويشان ) سپس از صلهء رحم صحبت مىكند و چه بسا اين ايجازى از جانب خدا و حجّتى بر عليه بنى اسرائيل باشد ، چون روش آنان بر اساس شكستن و نابود كردن خانواده و بنيان آن در همه مكانها است و اين از جمله مواردى است كه شامل مفاسد بسيار مىباشد ،
( وَ الْيَتامى )
: ( و يتيمان ) چون يتيمان مستحقّترين افراد هستند از جهت نيكوكارى و احسان بخاطر كوچكى سن و سالشان و آنكه كسى را ندارند كه نسبت به امور آنها قيام كند و يتيم كسى است كه پدرش در حالى كه صغير است مرده باشد ،
( وَ الْمَساكِينِ )
: ( و فقراء ) مساكين فقرائى هستند كه ذليل و بىمقدار باشند و هيچ چيز نداشته باشند ،
( وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً )
: ( و با مردم به زبان خوش سخن بگوييد ) كنايه از حسن معاشرت با مردم است ، مؤمن باشند يا كافر ، و اين منافاتى با حكم جهاد ندارد ، چون مورد جهاد غير از مقام معاشرت است ، كما اينكه صحبت خشن و تند در مقام تنبيه و تأديب ، منافاتى با حسن معاشرت و خوش اخلاقى ندارد ،
( وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ ، ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَ أَنْتُمْ مُعْرِضُونَ )
: ( و نماز را برپاى داريد و زكات بدهيد ، سپس عهد را شكستيد و روى گردانيد ، جز اندكى از شما و شمائيد كه از عهد خدا اعراض كرديد ) نماز و زكات هر دو از اركان اسلام مىباشند كه در دين يهود هم از لوازم و اركان بودهاند .