( 78 )
( وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ لا يَعْلَمُونَ الْكِتابَ إِلَّا أَمانِيَّ )
: ( و گروهى از ايشان بى سوادهايى هستند كه علمى به كتاب ندارند جز اكاذيب ) ( امىّ ) كسى است كه نمىخواند و نمىنويسد و تنها از مادرش تربيت گرفته است و ( امانّى ) جمع امنيّه است كه به معناى اكاذيب و اباطيل مىباشد ، پس بنى اسرائيل دو گروهند يا باسواد مغرض كه كتاب خدا را تحريف مىكنند و يا بىسواد و نادان كه مشتى خرافات را به عنوان كتاب آسمانى پذيرفتهاند ،
( وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ )
: ( و نيست بر آنان جز آنچه پنداشتهاند ) يعنى آنها از يهوديت جز ظنّ و گمان چيزى ندارند و آرزو مىكنند با اين عقيده از عذاب برهند و گمان مىكنند آنها تنها گروهى هستند كه خدا آنها را مىآمرزد و آنها قوم برگزيده هستند .
( 79 )
( فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ يَكْتُبُونَ الْكِتابَ بِأَيْدِيهِمْ ثُمَّ يَقُولُونَ هذا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا )
: ( پس واى بر كسانى كه بدست خود كتابى را مىنويسند ، سپس مىگويند اين از نزد خداست تا به اين وسيله بهايى اندك بدست آورند ) ( ويل ) به معناى هلاكت و عذاب شديد و همچنين به معناى اندوه و خوارى و پستى است و نيز هر چه آدمى از آن سخت حذر مىكند ، اينها كتابى از نزد خود مىنويسند و آن را به افتراء به خدا نسبت مىدهند تا براى خودشان مزايايى كسب كنند ، امّا اينها از جانب خدا نيست ،
( فَوَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا كَتَبَتْ أَيْدِيهِمْ )
: ( پس واى بر آنان به سبب آنچه با دستهايشان نوشتند ) در اين عبارت ( ويل ) ممكن است به همه بنى اسرائيل اعم از امّى يا دانشمندان برگردد و شايد هم فقط به خصوص دانشمندان آنها برگردد كه كتاب خدا را تحريف كردهاند ، پس هلاك براى آنها به سبب تزويرى است كه با نوشتن كتاب و نسبت آن به خدا انجام دادهاند ،
( وَ وَيْلٌ لَهُمْ مِمَّا يَكْسِبُونَ )
: ( و واى بر آنان از آنچه كسب كردند ) چون آنها در برابر اين تحريف پاداش دريافت كردند .
( 80 )
( وَ قالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّاماً مَعْدُودَةً )
: ( و يهود گفتند : آتش جز چند