مىنمايد ، آن هم وحى قرآن كه اساسش متكى بر تحدّى و مبارزه طلبى است .
شهادت اعم از تحمّل خبر از راه حسّ و مشاهده و از اداى آنست و خداوند به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم دستور مىدهد كه از مشركين بپرسد چه چيزى از هر چيز در مسأله شهادت بزرگتر است ؟ و چون تحمّل و اداى شهادت بر حسب اختلاف درجهء فهم متحمّلين و پيچيدگى و وضوح بيان ، بيان كنندهء آن مختلف مىشود از اين رو بدون ترديد بايد گفت :
خداوند در تحمّل شهادت و خبر يافتن از وقايع جهان و افعال بندگان از هر چيزى آگاهتر است ، زيرا اوست كه همه چيز را آفريده و محيط بر همهء آنهاست و غفلت و نسيان و خواب سبك يا سنگين عارض او نمىشود و هيچ ذرة المثقالى در آسمانها و زمين نيست كه از او مخفى بماند ، پس خداوند بالاترين شاهد و گواه عالم است ، لذا فرمود : ( بگو خدا شاهد بين من و شماست ) و اين جمله خود دلالت بر جواب سئوال مزبور هم دارد و علاوه بر اينكه مشتمل است بر اخبار رسول خدا از اينكه خداوند شاهد است ، خود شهادت جداگانهاى هم هست ، براى اينكه كلمهء ( قل ) مىرساند كه خدا به او فرموده كه مشركين را به شهادتش خبر دهد و اين معنا يعنى شهادت خداوند بر نبوّت آن حضرت ، پس جملهء مزبور هم دلالت بر شهادت خداوند نسبت به همه چيز و هم دلالت بر شهادت او نسبت به نبوّت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم دارد .
در جمله بعدى مسأله انذار و هشدار ، غايت و نتيجهء نزول قرآن كريم قرار گرفته ، دعوت نبوت از طريق انذار و بيم دادن آغاز گشته و اين در فهم عامهء مردم مؤثرتر از تطميع و وعده دادن است و اين قرآن بيم دهنده مردم است تا آنها را از آنچه در نتيجهء عدم ايمان بر آنها وارد مىشود برحذر دارد و عبارت ( و من بلغ ) گوياى آنست كه رسالت پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و إله و سلم عمومى و قرآنش ابدى و جاويد است و از نظر دعوت به اسلام هيچ فرقى بين كسانى كه قرآن را از خود پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم مىشنوند و بين كسانى كه از غير او مىشنوند نيست و نيز تفاوتى نمىكند كه در زمان حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم باشد يا بعد از رحلت ايشان ، پس قرآن حجّت ناطقى است از ناحيهء خدا و كتابى است كه از روز
ترجمه خلاصه تفسير الميزان ( فارسى ) — صفحة 590
مساهمون: فاطمه مشايخ
ص٥٩٠