شريعت را به خودش نسبت داده تا بفهماند كه شريعت و راه صحيح تنها آن راهى است كه خدا يا رسول او به آن امر نموده باشند ، چون هر كس از رسول خدا پيروى كند به تحقيق از خدا پيروى كرده ، پس تنها مذاهبى معتبرند كه خدا آنها را قرار داده باشد و شريعتهاى مجعول و قرار دادى كه از ناحيه غير خدا صادر شده باشند ، چيزى جز گمراهى نيستند ، كما اينكه بعد از شريعت خاتم الانبياء شريعتى نخواهد بود و مخالفت با احكام اين شريعت اعتبارى ندارد .
امّا خداوند مىفرمايد : اگر مىخواستيم همهء شما را بر يك مذهب و ملّت قرار مىداديم ، ولى به حسب مصلحت و به تناسب دورههاى زمان ، خداوند شرايع مختلفى را وضع نمود ، چون انسان در طول زمان از نظر استعداد و مدارج متفاوت مىگردد ، و خداوند به قصد آزمايش و امتحان براى امّتها شرايع گوناگون قرار داد و نعمتهاى گوناگون به آنان ارزانى نمود و اين اختلاف نعمت اختلاف امتحان را طلب مىكند ، چون غرض اصلى از شرايع امتحان است ، پس ناگزير شرايع نيز بايد مختلف باشند
( لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرِينَ )
« 1 » ، ( تا خداوند مؤمنان را بيازمايد و كافران را نابود كند ) .
لذا شرايع مختلف چيزى جز امتحان انسان در مواقف مختلف حيات نيستند و يا به تعبير ديگر تكاليف الهى وسيلهاى براى به فعليّت در آوردن استعداد انسانها در دو جانب سعادت و شقاوت ، و يا وسيلهء مشخص كردن حزب رحمان و بندگان او از حزب شيطان مىباشد ،
( فَمَنِ اتَّبَعَ هُدايَ فَلا يَضِلُّ وَ لا يَشْقى وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى )
« 2 » ، ( هر كس از هدايت من پيروى كند ، نه گمراه و نه بدبخت مىشود و هر كس از ياد من روى بگرداند براى او زندگى دشوارى خواهد بود و روز قيامت او را كور محشور مىكنيم ) .
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران ، آيه 142 .
( 2 ) - سوره طه ، آيه 124 .