طريق دعوت به توحيد و تسليم شدن در برابر خداى تعالى بود و كلمه ( مصدقا ) مؤيد اين معناست كه دعوت عيسى عليه السّلام همان دعوت موسى عليه السّلام بوده است و هيچ جدايى بين آن دو نبود .
انجيل به معناى ( بشارت ) نام كتابى است كه بر حضرت عيسى عليه السّلام نازل شده كه در آن بخشى از هدايت و نور وجود دارد ، يعنى مشتمل بر احكام و معارفى است كه باعث هدايت بشر مىشود و چون قبلا در وصف تورات هم همين معنى را فرموده بود ، پس انجيل هم مؤيد و مصدق تورات است و در آخر دوباره مىفرمايد :
( وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةً لِلْمُتَّقِينَ )
و اين دليل بر آنست كه هدايتى كه در بار اوّل ذكر شد غير از هدايتى است كه در بار دوّم ذكر كرده و كلمهء ( موعظت ) آن را تفسير كرده ، پس هدايت اوّل عبارت است از نوعى معارف كه مردم با آن معارف در باب اعتقادات هدايت مىشوند ( يعنى اصول دين ) و امّا هدايت دوّم عبارت است از معارفى كه بشر بوسيلهء آن در مرحلهء عمل هدايت مىشود ، يعنى تقواى دينى و فروع دين ، و بنابراين ديگر براى كلمه ( نور ) مصداقى نمىماند ، جز احكام و شرايع ، زيرا احكام و شرايع امورى هستند كه انسان در راه زندگى از آنها نور مىگيرد تا از راه صحيح منحرف نشود ، و اينكه انجيل را براى بار دوّم مصدق تورات معرفى نمود از باب تأكيد نيست ، بلكه مراد از آن ، تبعيّت انجيل از شريعت تورات است ، زيرا انجيل چيزى جز امضاء شريعت تورات ندارد ، جز پارهاى از احكام كه عيسى بن مريم آنها را استثناء نموده و قرآن در وصف آن مىفرمايد :
( وَ لِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ )
« 1 » ، ( تا بر شما بعضى از چيزهايى را كه حرام بود حلال نمايم ) ، و در نهايت انجيل را موعظهاى براى اهل تقوى مىداند ، چون پرهيزكاران و اهل تقواى دينى متلبس به لباس بندگى و عبوديّت هستند و لذا از هدايت و موعظت و احكام الهى منتفع و بهرهمند مىشوند .
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران ، آيه 50 .