مىنمودند و مراد از ( ربّانيون ) علمائى است كه از هر چه غير خداست بريدهاند هم در مرحلهء علم و هم عمل و يا كسانى كه تربيت بشر به آنها محوّل شده است .
و همچنين احبار يعنى خبرگان از علماى يهود مأمور شده بودند به حفظ تورات تا در نتيجه حافظ و شاهد بر آن باشند و هر جا اختلافى پديد آمد اينها كه تورات را از حفظ دارند شهادت بدهند كه اين مطلب جزء تورات هست يا نيست و به اين ترتيب تورات را از تحريف حفظ كنند .
و در فراز بعدى مىفرمايد : حال كه چنين است پس مبادا چيزى از تورات را كتمان كنيد و به انگيزهء ترس و يا طمع احكام آن را تغيير دهيد ، بلكه تنها از خدا بترسيد و همچنين به بهاى اندك و زايل دنيوى آيات الهى را مفروشيد و اين عبارت تفريع بر جملهء قبلى است .
و در آخر بيان مىدارد ، كسانى كه مطابق حكم خدا ، حكم نكنند ، در حقيقت كافرانند ، چون آنها مطابق هوا و تمايلات خود و ساير افراد بشرى حكم كردهاند كه مسلّما مغاير احكام الهى خواهد بود كه خير و صلاح بشر در آنست و اين عمل عين كفر است ( آيا اينها غير دين خدا را مىجويند ،
( أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ )
« 1 » .
( 45 )
( وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَ الْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَ الْأَنْفَ بِالْأَنْفِ وَ الْأُذُنَ بِالْأُذُنِ وَ السِّنَّ بِالسِّنِّ وَ الْجُرُوحَ قِصاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ )
: ( و ما در تورات عليه يهوديان در باب قصاص حكم كرديم به اينكه جان قاتل در برابر قتلش و چشم جنايتكار در برابر چشمى كه از ديگرى كور كرده و بينى جانى در برابر بينى ديگرى كه بريده است و گوش او در برابر گوشى كه صدمه زده و دندان او در برابر دندانى كه آسيب رسانده ، گرفته شود و هر جراحتى كه
هامش
( 1 ) - سوره آل عمران ، آيه 83 .