خدا و سنت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم عمل نمايد ، ليكن اين اعتصام هم كار را تمام نمىكند ، مگر وقتى كه انسان دين خود را خالص براى خدا كند ، يعنى هيچ شائبهء شرك در او نباشد ، پس چون چنين كردند ، يعنى توبه حقيقى نمودند و براى اصلاح مفاسد خويش قيام كردند و به خداوند متوسّل شدند و دين خود را براى خدا خالص نمودند ، در آن هنگام مؤمن حقيقى خواهند بود و ايمانشان آميخته با شرك نخواهد شد و آنوقت است كه از خطر نفاق ايمن مىشوند و خودشان راه گم شده را پيدا مىكنند ، چنانچه فرمود ،
( الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ )
« 1 » ، ( كسانى كه ايمان آوردند و ايمان خود را با ظلم نياميختند ، براى آنان ايمنى است و هدايت يافتهگانند ) .
در اين صورت خدا هم به سبب جزاى سلامت عقيده و نيكى و خلوص باطنشان آنها را با مؤمنان در اجر عظيم قرين و شريك مىگرداند .
( 147 )
( ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ وَ كانَ اللَّهُ شاكِراً عَلِيماً )
: ( اگر شكر خدا را به جاى آوريد و به او ايمان بياوريد ، خداوند را با عذاب شما چه كار ؟ چون خدا همواره حق گزار و داناست ) ، كنايه است از اينكه اگر خود بندگان با شكر نكردن نعمتهاى خدا و با ايمان نياوردن ، خويش را مستوجب عذاب نسازند ، خداى متعال احتياجى به عذاب كردن آنها ندارد ، چون خداوند از عذاب بندگانش سودى نمىبرد تا انجام آن را بر ترك آن ترجيح دهد و از وجود گنهكاران متضرّر نمىشود ، تا با عذاب كردن آنان آن ضرر را از خود دفع كند ، لذا معناى آيه اين است كه اگر شما شكر نعمت خدا را با اداى حق واجب او به جاى آورده و به او ايمان بياوريد ، هيچ موجبى براى عذاب شما وجود ندارد ، چون خدا شكر گزار ايمان آورندگان به خويش و عليم به حال اين افراد است و در مورد آنها اشتباه نمىكند و اين آيه دلالت مىكند بر اينكه هر عامل و
هامش
( 1 ) - سوره انعام ، آيه 82 .