( 137 )
( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا )
: ( همانا كسانى كه ايمان آوردند و باز كافر شدند ، آنگاه دوباره ايمان آوردند ، و باز كافر شدهاند و اين بار كفرشان زيادتر شد ، اينها را خدا ابدا نخواهد آمرزيد و بنا ندارد به هيچ طريقى آنها را هدايت كند ) ، اين آيه بيان حال مرتّدين و بعضى از منافقين است كه استقرار بر ايمان ندارند و امر خدا را بازيچه خود قرار دادهاند و كسى كه چنين باشد مسلّما از رحمت و مغفرت خدا دور است و هدايت شامل حالش نمىشود ( چون خودش ثبات قدم ندارد ) .
شايد هم شامل حال اهل كتاب بشود كه ابتدا به موسى ايمان آوردند ، امّا بعد با گوساله پرستى به موسى كفر ورزيدند و در مراحل بعدى به عزير و عيسى ايمان آوردند و باز دوباره كافر شدند و در آخر با كفرشان نسبت به محمّد صلّى اللّه عليه و إله و سلم به كفر خود افزودند ، امّا به قرينهء آيات بعدى فهميده مىشود كه مراد منافقين هستند ، اينها چون امرشان مستقر و محكم نيست ، گاهى ايمان مىآورند و گاهى كافر مىشوند ، بعد توبه مىكنند ، امّا باز مجددا در دام كفر مىافتند ، لذا چون توبه آنها استقرار ندارد و ايمانشان متزلزل است ، خدا آنها را نمىآمرزد ، چون هدايت را با ضلالت معاوضه كردهاند هيچ راهى براى هدايتشان نيست ، البته اين به آن معنا نيست كه از ميان اينها حتى يك نفر هم استثناء نباشد ، بله چه بسا فردى از ميان اين جمع حقيقتا توبه نمايد و بر پيمان خود وفادار باشد و ايمانش را از دست ندهد ، در اين صورت خدا توبه او را مىپذيرد و او را هدايت مىكند .
( 138 )
( بَشِّرِ الْمُنافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً )
: ( منافقان را نويد بده كه عذابى دردناك براى آنان مىباشد ) ، اين آيهء شريفه تهديدى است براى منافقان كه آنها را به دوستى با كفّار و بريدن از مؤمنين توصيف كرده و اين وصف از نظر مصداق اعم از منافقين است كه دلهايشان ايمان نياورده و تنها به لقلقهء زبان تظاهر به ايمان مىكنند و شامل يك عدّه از مؤمنين نيز مىشود ، آن مؤمنينى كه همواره مبتلاى به دوستى با كفّارند و به ظاهر از