( 18 )
( وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذاباً أَلِيماً )
: ( و توبه براى كسانى نيست كه تا زمانى كه مرگشان فرا مىرسد به اعمال زشت ادامه مىدهند و در زمان مرگ مىگويند حالا توبه كردم ، همچنين توبه براى كسانى كه در حال كفر مىميرند نيست ، اينچنين كسانى را برايشان عذابى دردناك آماده كردهايم ) با جمع آوردن كلمه ( سيئات ) معلوم مىشود كه خداوند دربارهء اين دو طائفه قصد احصا و شمارش گناهانشان را دارد و اينكه
( يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ )
را مقيد نمود به
( حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ )
معلوم مىشود كه آنها استمرار در گناه دارند و به خاطر سهل انگارى در شناخت توبه يا حقير شمردن آن ، توبه را از امروز به فردا مىافكنند ، تا زمانى كه مرگ آنها فرا برسد ، آنوقت با زبان توبه مىكنند تا عواقب اعمال سوء خود را از بين ببرند ، در حالى كه به مجرد لفظ و بدون توبهء قلبى خداوند توبهء آنها را نمىپذيرد ، همچنين كسانى كه در طول زندگى كافر هستند و به همان حالت كفر از دنيا مىروند مسلّما خدا بسوى آنها توبه نمىكند ، چون امكان توبه چنين بندهاى با مردنش از دست رفته ، ولى توبهء خدا و برگشت او به سوى مغفرت و رحمتش امكان دارد ، چون ممكن است بعد از مردن بوسيله شفاعت شافعان مشمول رحمت خداى تعالى قرار گيرند و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله و سلم روايت شده كه شيطان زمانى كه پيكر آدم را تو خالى ديد ، گفت : خدايا به عزّت تو قسم ، تا زمانى كه روح در بدن اوست از درون او خارج نمىشوم و خداى متعال فرمود : به عزّتم قسم تا وقتى كه روح در بدن اوست ، بين او و توبه حائل نمىشوم .
امّا كسانى كه توفيق توبه را نيابند ، خداوند با اسم اشاره ( اولئك ) كه مخصوص به دور است به دورى اين دو طائفه از ساحت قرب و تشريف اشاره مىكند و براى آنان عذابى دردناك مهيّا مىكند ( اعتاد ) به معناى اعداد و يا وعده است .
[ آيهء ( 22 - 19 ) احكام معاشرت با زنان ]
( 19 )
( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً )
: ( اى كسانى كه ايمان