( 138 )
( هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ )
: ( اين كتاب حجّت و بيانى است براى عموم مردم و راهنما و پندى است براى پرهيزكاران ) ، بيانات آيات روشنگر براى عموم مردم و مايهء هدايت و پند براى خصوص متّقين است و اين تقسيم به اعتبار تأثير است و متّقين هم كسانى هستند كه ملتزم به حدود الهى بوده و از پروردگارشان خشيت دارند ، پس چنين كسانى مىدانند كه آنچه بر مكذّبين ديروز جريان يافت بر مكذّبين امروز و آينده نيز جريان خواهد يافت .
[ آيهء ( 148 - 139 ) علم خدا و امتحان الهى ]
( 139 )
( وَ لا تَهِنُوا وَ لا تَحْزَنُوا وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ )
: ( و نه سستى كنيد و نه اندوهگين باشيد ، چون شما برترين ملل دنيا هستيد ، اگر با ايمان باشيد ) ( وهن ) به معناى ضعف است و مراد در اينجا ضعف مسلمين از حيث عزم و اهتمام بر اقامهء دين و بر قتال با كافران است و كلمه ( حزن ) به معناى اندوه است و در اينجا مراد اندوه مؤمنان به جهت از دست دادن غنائم و متاع اندك دنيوى است و به مؤمنان مىفرمايد : از شكستى كه در احد خورديد ، اندوهگين و سست نشويد ، چون مسلمانان در احد 70 نفر از شجاعان خود را از دست دادند ، امّا خداوند مىفرمايد : اگر شما مسلمانان ايمان داشته باشيد ، نبايد در عزم خود سست شويد و اندوهناك گرديد ، چون ايمان امرى است كه با برترى شما قرين است ، زيرا ايمان ملازم صبر و تقوا بوده و ملاك فتح و ظفر هم در همين دو است و شرط كردن علّو مسلمانان به ايمان ، براى آن بود كه اشاره كند به اينكه مسلمانان در احد به مقتضاى ايمانشان ( صبر و تقوا ) عمل نكردند و گرنه اثر خود را مىبخشيد و در اين جنگ آن آسيبها را نمىديدند ، هر چند ظاهرا خطاب به مؤمنين است ، امّا مؤمنان در درجات ايمان متفاوتند و اين آيه براى تقويت روحيهء مؤمنين واقعى و پند مؤمنان ضعيف و عتاب و توبيخ مؤمنانى است كه بهرهاى از ايمان نبردهاند و مؤمنان حقيقى چون تنها براى خدا سجده مىكنند و تنها پيرو راه خدا هستند و چون اوصياء كلّ انبياء هستند و از نظر مقام ، خداوند آنها را وارثان زمين ناميده است ، بنابراين همواره بر كفّار