حكم تمتع را انكار نكنيد ) و بدانيد كه خدا شديد العقاب است ) شدت عذاب بواسطهء انتظار انكار از جانب آنهاست ، چون آنها در جاهليّت به خلاف اين حكم عادت كرده بودند .
( 197 )
( الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ )
: ( حجّ در ماههاى معلومى انجام مىشود ) و آنها شوال ، ذى القعده و ذى الحجّه و منظور از آن زمان حج است ،
( فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ )
: ( پس كسى كه در اين ماهها به احرام حجّ در آمد پس ديگر با زنان نياميزد و مرتكب دروغ و جدال در حج نشود ، كه اين گونه كارها در حج نيست ) اينكه در اين قسمت سه بار كلمهء حجّ آمده است براى آنست كه در اوّلى منظور زمان حج و در دوّمى منظور خود عمل حجّ و در سوّمى منظور زمان و مكان حج است و جهت آوردن كلمه ( فرض ) آنست كه كسى كه حجّ را شروع كند اتمام آن به او واجب مىشود و ( جدال ) در سنّت به معناى گفتن كلمه ( نه به خدا ) و ( بله به خدا ) است ،
( وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ )
: ( و آنچه از خير انجام دهيد خدا آن را مىداند ) پس هيچيك از اعمال بر خدا پوشيده نيست و كسانى را كه مشغول به طاعت خدا هستند دعوت مىكند به اينكه در حين عمل از حضور قلب و روح و معناى عمل غافل نمانند و علم از عمل جدا نباشد ،
( وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى وَ اتَّقُونِ يا أُولِي الْأَلْبابِ )
: ( و توشه برگيريد كه بهترين توشه تقوى است و از من بپرهيزيد اى صاحبان خرد ) پس اصل مطلب آن است كه امر به تقوا نمايد و تقوى پايبندى به اوامر خدا و رسولش در امور حلال و حرام است و تقوى كمال معنوى انسان و كمال ذاتى او را موجب مىگردد .
( 198 )
( لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ )
: ( و در اثناى حجّ اگر بخواهيد خريد و فروشى كنيد ، حرجى بر شما نيست ) اين آيه حكم اباحهء بيع و داد و ستد در زمان حجّ است ،
( فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ )
: ( پس زمانى كه از عرفات كوچ مىكنيد در مشعر الحرام به ذكر خدا بپردازيد ) اين