رسول اللّه ( ص ) بود به موجب كامل التوّاريخ ابن اثير و غيره ، فرستادن علاء بن الخضرمى « 1 » به غير اذن عمر سپاهى را از مسلمين به سردارى جارود بن معلّى « 2 » و سوار بن هما « 3 » و خليد بن منذر السّاوى به فارس برد وى بحر باسفاين و عبور كردن و رفتن آنها به اصطخر ، مقاتله كردن مسلمين با سپاه عجم به سردارى هربذ در جائى كه او را طاوس ميگفتند و حايل شدن عجم و سدّ طريق مسلمين به بحر ، و كشته شدن جارود و سوار ، و استيصال خليد بن المنذر ، و اطلاع عمر و امر به عتبة بن غزوان در بصره به فرستادن امداد ، و امداد رسيدن از عتبه و نجات خليد و مسلمين و فتح آنها و انهزام عجم و معاودت مسلمين ، عزل علاء بن الخضرمى از بحرين و عمّان و نصب نمودن عمر عثمان بن ابى العاص را بر آن نواحى . استعفاء عتبة بن غزوان از امارت بصره و نصب مغيرة بن شعبه تا سه ماه ، ايضا عزل او و نصب نمودن عمر ابى موسى اشعرى را بر امارت بصره ، اجتماع عجم بر هرمزان در خوزستان و اهواز و منازر و نهر تيرى ، و استمداد عتبة بن غزوان از سعد بن ابى وقاص ، و فرستادن سعد نعيم بن المقّرن و نعيم بن مسعود را به امداد ، و فرستادن عتبه سلمى بن القين و حرملة بن مريطه را ، و معسكر نمودن هرمزان ميانه « 4 » دلب و نهر تيرى ، و مقابل شدن سلمى و حرمله هرمزان را ، و تعبيه سپاه نمودن ، و رسيدن نعيم بن مقرن و نعيم بن مسعود از كوفه ، و مقاتله كردن لشكر اسلام ، اهزام هرمزان و عجم و عبور از جسر سوق الاهواز و اقامهء هرمزان در سوق الاهواز ، حايل شدن دجيل بين فئتين ، رسيدن حرقوص بن زهير السّعدى با جمعى از مسلمين از بصره به امداد سلمى و حرمله و نعيمان « 5 » و عبور حرقوص با مسلمين از جسر و مقاتله با هرمزان و فرار او به رامهرمز ، فتح لشكر اسلام سوق الاهواز را ، رفتن لشكر اسلام به رامهرمز و مقاتله با هرمزان به رامهرمز و امداد رسيدن از كوفه و بصره به امر عمر ، انهزام هرمزان از
هامش
( 1 ) . صحيح ( الحضرمى ) است . به استناد تنقيح المقال « الحضرمى بألحاء المهلة و الضاد المعجمة الساكنه و الراء المهملة المفتوحة ثم الميم و الياء نسبة الى قبيلة من قحطان او الى حضرموت » ر . ك ذيل ابراهيم الحضرمى .
( 2 ) . طبرى : الجارود بن عمرو بن حنش بن المعلى ( ابو المنذر ) .
( 3 ) . طبرى : السوار بن همام .
( 4 ) . اين كلمهء ضبطهاى مختلفى دارد : دلت - ذلت - دلف و غيره در طبرى چاپ اروپا « الدلوث » و در معجم البلدان چاپ اروپا و چاپ بيروت نيز « دلوث » .
( 5 ) . نعيمان در اينجا منظور دو نعيم است نعيم بن مقرن و نعيم بن مسعود .