و اعوان وى بر ضدّ علاء الدّين شدند و او را انواع تهمتها ميزدند « 1 » ، مجد الدّين بن الأثير كه نايب علاء الدّين و از خواصّ وى بود برابر وى نشسته بمواجهه ميگفت كه از فلان موضع چندين و از فلان شخص چند دارى چون صاحب شمس الدّين نازكى قصّه را مشاهده كرد پيش برادر فرستاد كه بهيچوجه انكار مكن تا زحمتى نرسد چه گفتهاند ع ، لا بارك اللّه بعد العرض فى المال « 2 » ،
علاء الدّين در شرح اين مصائب وارده بر خود در اواخر عمر دو رسالهء نفيس تأليف نموده است يكى موسوم بتسلية الأخوان و نام ديگرى كه متمّم آنست معلوم نيست و هردو رساله از حسن اتّفاق در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است « 3 » و چون بمقتضاى اهل البيت ادرى بما فى البيت اين دو رساله طبعا اصحّ مآخذ ترجمهء حال عطا ملك است لهذا ما خلاصهء آن دو را بحذف حشو و زوايد و بدون نقصان و تحريف اصل مطلب در اينجا نقل ميكنيم « 4 » :
هامش
( 1 ) ايضا ، ورقb225 ،
( 2 ) جامع التّواريخ ايضا ، ورقb313 ،
( 3 ) اين دو رساله هيچكدام مستقلّا در كتابخانهء ملّى پاريس موجود نيست بل هركدام در ذيل يكى از نسخ جهانگشاى نوشته شده است : تسلية الأخوان در ذيل نسخهء ج (a231 -b220 .ff، 1556 .Suppl . pers) ، و رسالهء ديگر مجهولة الأسم در ذيل نسخهء ز (b41 -b1 .ff، 206 .Suppl . pers) ، و تسلية الأخوان را علاء الدّين در سنهء 680 تأليف نموده و رسالهء ديگر را در شهور سنهء 681 يعنى سال آخر عمر خود ، و شرح اين دو رساله ثانيا در ضمن تأليفات عطا ملك خواهد آمد ان شاء اللّه تعالى ،
( 4 ) صاحب تاريخ وصّاف و روضة الصّفا در شرح حال عطا ملك و برادرش شمس الدّين جوينى اين دو رساله را به كار برده و باسم و رسم از آن نقل كردهاند ، - كاترمر در ترجمهء حال عطا ملك در « كنوز مشرقيّه » دو رسالهء مذكوره را به كار نبرده و از وجود آنها بىخبر بوده است چه دو نسخهء جهانگشاى كه متضمّن اين دو رساله است مدّتى بعد از تأليف ترجمهء حال علاء الدّين بقلم كاترمر ( سنه 1809 م ) داخل كتابخانهء ملّى پاريس شده است : نسخهء ج كه متعلّق بكتابخانهء شفر بوده پس از فوت او در سنهء 1898 داخل كتابخانهء مزبوره شده است و نسخهء ز در عهد لوئى فيليپ يعنى بعد از سنهء 1830 ،