آ - ترجمهء مصنّف كتاب صاحب ديوان علاء الدّين عطا ملك جوينى تغمده اللّه برحمته « 1 »
خانوادهء صاحب ديوانيان يكى از قديمترين و مشهورترين خانوادهاى نجيب ايران و ابا عن جدّ در دولت سلجوقيّه و خوارزمشاهيّه و مغول همواره مصدر خدمات عمده و مشاغل جليله بودهاند و غالبا وظيفهء صاحب ديوانى ( كه عبارت بوده از اداره نمودن امور ماليّه و عايدات مملكت و تقريبا معادل بوده با وظيفهء مستوفى الممالك در ايران در اين اواخر يا وزارت ماليّهء حاليّه ) محوّل بديشان بوده است و بدين جهت است كه غالب افراد اين خانواده معروفاند به صاحب ديوان هرچند شغل بعضى از ايشان فعلا منحصر به صاحب ديوانى نبوده است مانند شمس الدّين محمّد جوينى برادر مصنّف مثلا كه در عهد اباقا بن هولاكو
هامش
( 1 ) فاضل مأسوف عليه كاترمر (re Quatreme) از مشاهير مستشرقين فرانسه ترجمهء حال مبسوطى از مصنّف در سنهء 1809 در مجموعهء موسوم بمين دو لوريان (Orient ' l de Mines) و معروف « بكنوز مشرقيّه » تأليف جمعى از مستشرقين آن عهد در ص 220 - 234 به زبان فرانسه نوشته است و اين ترجمهء حال گرچه ناقص و خالى از اغلاط نيست معهذا جامعترين و مفيدترين فصلى است كه تاكنون در اين موضوع نوشته شده است ، پس از او در سنهء 1885 مأسوف عليه شفر (Ch . Schefer) از مستشرقين فرانسه عين همان ترجمهء حال كاترمر را با بعضى حكّ و اصلاحات كه غالبا بر اغلاط اصل افزوده است در جلد دوّم از كتاب « قطعات منتخبهء فارسى » (Persane Chrestomathie) ص 134 - 154 به زبان فرانسه مسطور داشته است راقم حروف در ضمن اوراق آتيه هركجا كاترمر يا شفر بعقيدهء اين ضعيف سهو واضحى نمودهاند اشارت خواهم نمود و از اغلاط جزئيّه كه لا تحصى است صرفنظر خواهم كرد و اين ضعيف را غرض از اين كار نكتهگيرى از فاضلين مأسوف عليهما نيست بل مقصود آنست تا آنان كه مخالفتهاى اين اوراق را با مسطورات كاترمر و شفر مشاهده نمايند حمل بر سهو يا غفلت اين ضعيف از مرقومات ايشان ننمايند ،