چيزى طول نكشيد كه نگارنده بطهران آمدم ، روزى مرحوم تيمور تاش مرا بدربار احضار كرد و در ضمن صحبتهاى ديگر گفت كه : فلانى آن جلسهء منزل آقاى قزوينى در پاريس بيادت هست ؟ گفتم : بلى ، گفت : آن روز كه من در پاريس قول دادم كه بمحض رسيدن بطهران اعتبارى براى نسخ خطى تحت اختيار ايشان بگذارم و مطلب را در دفترچهء بغلى خود يادداشت كردم در وجنات آقاى قزوينى چنان خواندم كه ايشان پيش خود در باطن ميگويند كه بسيارى از رجال ايران از اين قبيل وعدهها داده و بهيچيك عمل نكردهاند و لابد اين نيز از همان قبيلهاست ، سپس مرحوم تيمور تاش حوالهء يكصد هزار فرانك فرانسه را كه براى آن مقصود بنام مرحوم قزوينى گرفته بود به من نشان داد و گفت كه : ديدى كه من بقول خود وفا كردم و وعدهء خود را فراموش ننمودم . قرار بود كه ارسال پول براى منظور فوق هر سال مرتبا صورت بگيرد ولى چون كمى بعد مرحوم تيمور تاش از كار افتاد ديگر كسى آن خيال را تعقيب نكرد و جز همان 000 ، 100 فرانك پولى ديگر جهت اجراى نقشهاى كه بسيار مفيد و مؤثر بود براى مرحوم قزوينى فرستاده نشد .
صد هزار فرانك مذكور در فوق با مبلغ مختصر ديگرى كه بعد از طرف وزارت معارف ايران بعنوان مرحوم قزوينى ارسال گرديد صرف عكسبردارى از هجده نسخه از نسخ عربى و فارسى كتابخانههاى معتبر لندن و پاريس و ليدن و لنينگراد و برلين و قاهره شد و از هر كدام از آن نسخ مرحوم قزوينى در مدتى قريب بده سال دو الى سه نسخه با مقدمههاى مفصل يا مختصر كه بابتداى هركدام الحاق كرد بطهران فرستاد و از آن نسخهها كه بعدها مورد استفادهء فضلا قرار گرفت و بعضى از آنها نيز بطبع رسيد هنوز نمونههائى در كتابخانهء ملى طهران و كتابخانهء دانشكدهء ادبيات باقيست .
مرحوم قزوينى تا اوايل پائيز سال 1318 شمسى در پاريس مقيم بود ، در اين تاريخ به علت حوادث جنگهاى بينالمللى دوم و اشكالات فوق العادهاى كه براى اقامت خارجيان در ممالك متحاربه وجود داشت و مخاطراتى كه هر آن متوجه جان مردم بود فرانسه را ترك گفتند و بعد از سى و شش سال غربت در مهرماه همان سال با خانم
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب ) — صفحة مقدمهء مصحح 9
مساهمون: عطا ملك جوينى
صمقدمهء مصحح ٩