2 - شجرهء ترك در تاريخ خاندان شيبان اوزبك و بيان انساب اين خانواده به ويژه از نيمهء دوم سدهء 9 تا نيمهء دوم سدهء 10 ه ق ، به زبان تركى جغتايى . ابو الغازى پس از كنارهگيرى از حكومت ، نوشتن كتاب را در 1074 ق آغاز كرد اما نتوانست آن را به انجام برساند و با مرگ وى كتاب ناتمام ماند و صفحات پايانى آن توسط پسرش انوشه نويسانده شد و در 1076 ه ق به اتمام رسيد . « 1 »
منع شراب :
ميرزا محمّد طاهر وحيد كه اين همه از فضايل مخدوم خويش ذكر كرده ، معلوم نيست چرا از فرمان شاه عباس ثانى در روزهاى نخستين سلطنت دربارهء منع شراب ياد نكرده . وى صدور اين فرمان را بعد از حادثهء كشته شدن ساروتقى اعتماد الدوله يعنى سال 1055 ه ق آورده است . شايد بدان علت بوده كه شاه عباس ثانى از فرمان خويش سرباز زده و به شراب خوارى نشسته بود يا اين كه آن فرمان را در حقيقت وزرا به قصد دلجويى از علما صادر كرده بودند نه شاه عباس هشت نه ساله .
طبق نوشتهء ملاكمال « 2 » :
« اول حكمى كه فرمودند اين بود كه احكام به ممالك محروسه نويسند كه شرابخانهها بر طرف باشد و خمخانهها را بشكنند . حتى آنچه در شيراز جهت سركار خاصّه مىريختهاند و متعاقب اين فرمان ، طبق معمول هميشگى جمعى كه شرب مدام مىكردند توبه كردند و توبه نامه نوشتند به نظر كيميا اثر رسانيدند و راغب نماز و روزه و تقوى شدند . »
مسلما اين توبه كنندگان همانهايى بودند كه براى حفظ مقامات و منافع خويش ، با همه وحشتى كه از شاه صفى داشتند ، در مجالس باده گسارى وى مىنشستند و ساغرها مىزدند و پيالهها مىكشيدند و بعد كه شاه صفى مرد و پسر نه سالهاش شراب را منع كرد ، همه عابد و زاهد و مسلمان شدند و لب از باده شستند و به نماز ايستادند و به روزه نشستند . لابد وقتى كه شاه عباس ثانى خود زودتر از همه فرمان خويش را ناديده گرفت و
هامش
( 1 ) . ديانت ، على اكبر - ابو الغازى گرايخان - مندرج در دائرة المعارف اسلامى - ج 6 - انتشارات مركز دايرة المعارف اسلامى چاپ اول - 1373 - ج 6 صص 90 - 92 .
( 2 ) . تاريخ ملاكمال - ص 98 .