پس از كشته شدن ترسون به بخارا رفت اندكى بعد به خيوه آمد و مجددا با برادر به جنگ پرداخت . اما اين بار نيز ناكام ماند و اسير شد . اسفنديار او را به ايران نزد حاكم ابيورد تبعيد كرد . والى ابيورد نيز او را نزد شاه صفى كه تازه به سلطنت رسيده و در همدان بود ، گسيل داشت . شاه او را با احترام پذيرفته به اصفهان فرستاد و برايش مقررى ساليانه تعيين كرد . ابو الغازى ده سال در اصفهان اقامت گزيد پس از آن با استفاده از فرصت و تطميع محافظانش از اصفهان گريخت و مدت دو سال نزد تركمنهاى منطقهء كوهستانى ابو الخان ( بالخان ) به سر برد ، آنگاه نزد تركمنهاى منقشلاق و سپس قلماق رفت و با يارى آنان در 1052 ق 1642 م به زادگاهش اورگنج بازگشت . شش ماه پس از بازگشت ابو الغازى برادرش اسفنديار خان درگذشت و مدتى بعد ( 1054 ق ) او به خانى برگزيده شد . در دوران 20 سالهء حكومتش بر خوارزم كه با جنگ با قبايل تركمن سپرى شد ، با دول همسايه از جمله روسيهء تزارى و ايران روابط دوستانه داشت و موفق شد قبايل گونه گون تركمن را تحت اطاعت خود درآورد . ابو الغازى كه با يارى دولت صفوى به حكومت رسيده و از بركشيدگان آن دولت بود در تمام مدت فرمانروايى مناسبات دوستانهء خود با ايران را حفظ كرد . اگرچه اين روابط گاه گاهى با مزاحمتهاى گماشتگان صفوى سست مىشد ولى ابو الغازى همواره از حمايت فرمانروايان صفوى برخوردار بود . وى در اواخر عمر به سبب كهن سالى از حكومت كنارهگيرى كرد و ادارهء امور را به فرزندش ابو المظفر انوشه محمّد سپرد و خود به نوشتن كتابش پرداخت . ابو الغازى به زبانهاى فارسى و عربى تسلط داشت و آشنايى با مثنويات و قصايد و غزليات و داشتن هنرهاى سه گانه ، استعداد نظامى فهم و درك ادبيات و آگاهى از تاريخ ايران و توران و مغول را موهبتى خداداد در خود مىدانست و به آنها مىباليد .
از ابو الغازى بهادر خان دو اثر به جا مانده است كه از منابع مهّم تاريخ خوارزم و قبايل تركمن به شمار مىروند .
1 - شجرهء تراكمه در انساب تركمنها به زبان تركى جغتايى . وى اين كتاب را با اقتباس از جامع التواريخ و با مقابلهء دو « اوغوزنامه » كه در دست داشت در 1070 ق / 1660 م تأليف كرد .
تاريخ جهان آراى عباسى ( فارسى ) — صفحة 767
مساهمون: ميرزا محمد طاهر وحيد قزوينى
ص٧٦٧