آقاى بهبهانى هم شايد فردا ساكت شود .
نگارنده گفت آقايان اظهار يأس نكنيد سكوت تجار بيشتر موجب هيجان اهل علم خواهد شد .
عين الدوله بر طبق ضمانت و قول وليعهد عمل نخواهد كرد و همين باعث كدورت و نفاق بين عين الدوله و وليعهد خواهد شد بگذاريد شاه برود ميدان ما وسيع و مانع در جلو ما نخواهد بود در اين دو سه ماهه غيبت شاه ما ميتوانيم تمام ايران را بيدار و با خود كنيم آقاى بهبهانى هم روزبروز جنودش زيادتر و بيشتر خواهد بود .
در اين اثناء يكى از حاضرين گفت راپورتى بانجمن رسيده است كه جناب ذو الرياستين در بالاى منبر بعض مذاكرات را كرده و عما قريب باعث گرفتارى ما خواهد شد خوب است در اين راپورت تأملى شود .
راپورت ملاحظه شد خلاصهء آن از اين قرار است :
ديروز كه روز 7 ماه صفر بود جناب ذو الرياستين در خانهء جناب عندليب السادات واقعه در محلهء شاهآباد كوچهء آقا سيد هاشم در بالاى منبر بعض مذاكرات نموده است و حرفهاى نگفتنى را گفته است در حالتىكه در آن محضر جمعى از رجال دولت از قبيل حاجى امين السلطنه و امين همايون و بعض ديگر حضور داشته است مناسب اينست كه اعضاء انجمن ذو الرياستين را چندى از رفتن منبر منع نمايند بلكه او را مخفى دارند كه مراوده با مردم را هم ترك نمايد .
حاضرين مضطرب شده واقعه را از جناب ذو الرياستين مستسفر و جدا خواهش نمودند كه صورت موعظه را بيان نمايد .
ذو الرياستين اينطور موعظه را بيان فرمود .
خلاصهء موعظه
آنچه را كه ما از ملاحظهء سير و تواريخ و شرح حال علماء متقدمين و متأخرين بدست آوردهايم اين است كه متقدمين از علماء را دربارهء امام عقيدهء مخصوصى بوده مثلا تا زمان قميين عقيدهء علماء دربارهء امام اين بود كه امام شخصى است عابد عالم و زاهد و مستجاب الدعوة و اگر كسى زايد بر اين دربارهء امام ( ع ) قائل ميشد او را نسبت بغلوّ ميدادند و غالى ميخواندند و از اين جهت بود كه شخصى مثل
شرح
معارف و ترقى ابناء وطن داشت كه اگر امين السلطان عدوّ ايرانى و ايران در مقابل نبود امروز در ايران دشمنى براى علم و عالم ديده نميشد .
بالجمله در اشاعهء معارف آنچه ممكن بود و در قوه داشت به فعل آورد و كوتاهى نكرد و علوم چندى از زبان فرانسه به زبان فارسى ترجمه نمود و منتشر ساخت از قبيل علم فيزيك و شيمى و تشريح و پاتوليژى و جراحى و كحالى و روادى علاوه بر اينها كتب چند از تصنيفات و تأليفات ايشان امروز در بين مردم طبع و منتشر است از قبيل كتاب زبانآموز فارسى كه در حقيقت ايشان اول كسى ميباشند كه اين باب را مفتوح كرده و زبان فارسى را احياء نموده .
و نيز از تأليفات ايشانست رساله تعليمات ابتدائى كه براى كودكان نوآموز دبستانها نوشته است