تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 186

مساهمون:

ص١٨٦
اتابك طرف است عدهء موافق و معدودى منافق با او اظهار همراهى مىكنند اميدوارم روزى آيد كه به مقصود خود نايل شده باشيم چنانچه جنابش حدس زده همانطور پيش‌آمد ( چنان كه در مقدمهء ذكر شد ) . جناب ذو الرياستين گفت آن روز در بين وزراء و درباريان بودند اشخاصى كه عرايض علما را بشاه ميرسانيدند اما امروز عين الدوله به حدى طرق دست‌رس بشاه را سد نموده است كه ممكن نيست عرضى و خبرى بشاه برسد . آقا سيد برهان گفت بايد چند كاغذ بنويسيم يكى باسم عين الدوله و ديگرى بشاه و همچنين بعموم وزراء و معايب و مفاسد را براى آنها مدلل سازيم و راه اصلاح را به اندازه بنمايانيم بلكه بادارات جرايد هم لوايح و مكاتيب متواليه بنويسيم مقصود اصلاح است چه ضرر دارد بتوسط خود عين الدوله كارها اصلاح گردد چه اين صدر اعظم از آن صدر اعظم بمراتب بهتر است . عين الدوله ناسخ نميدهد . امتياز بخارجه نداده است . وضع ماليه را تا يك اندازه اصلاح نموده . باز صندوقى براى ماليه برپا كرده است . شهرها را منظم كرده . راهها را امن . پس بالنسبه عين الدوله از امين السلطان بهتر است و اگر بنا را بگذاريم بر نوشتن لوايح البته به او اثر خواهد كرد . نگارنده گفت هر كارى وقتى دارد . الامور مرهونة باوقاتها . امروز بايد مردم را بيدار كنيم كه نه ظلم كنند و نه قبول ظلم . خداوند در قرآن در وصف مؤمنين فرموده است لا يظلمون و لا يظلمون قبول‌كنندهء ظلم با ظالم مساويست چنان كه ما بايد مظلومين را بيدار كنيم كه قبول ظلم نكنند همچنين بايد ظالم را نيز آگاه كنيم كه ظلم نكند و اين هردو حاصل گردد باجراء قانون . امروز بعض راپورتها قرائت شد كه انفاس قدسيه خيرخواهان و اصلاح‌طلبان را بهيجان آورده و خيلى مؤثر افتاده است جماعتى از اهل علم و هنر و معدودى از واعظين و اهل منبر قبول دعوت نموده و متقبل شده‌اند كه در منابر و مجالس به بيدارى قوم ساعى باشند و اين مجلس خبر از اميدوارى و مسرت داد . قرار شد اين چند روزه ايام عاشورا انجمن تعطيل باشد و هريك بتوانيم نوشتجات ملكم خان و مرحوم مستشار الدوله را بخوانيم بلكه هرگاه ممكن شود كتاب يك كلمهء مستشار الدوله را ثانيا طبع كرده و در بين مردم منتشر سازيم . روز دوازدهم محرم الحرام 1323 رؤساء انجمن در خانهء نگارنده حاضر شده راپورت كارهاى خود و اصلاح‌خواهانرا مذاكره كردند وقايع اين ايام از اين قرار است : جناب آقا سيد عبد اللّه بهبهانى در خانهء خودش بمنبر صعود نموده و پس از حمد خدا و ثناى بر رسول
شرح
طاب ثراه جمعى از دوستان او چند نفر حمال آورده تا نعش آنمرحوم را به فضاى شرقى محوطه قبرستان معروف بقبر آقا كه در جنوبى طهران واقع است دفن نمودهإِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ .

صورت مكتوب مرحوم مستشار الدوله صاحب كتاب يك كلمه بمرحوم مظفر الدين شاه در زمان ولايت عهد آن مرحوم سنهء 1306 كه بتوسط حسنعليخان امير نظام نوشته است

قربان خاكپاى اقدست شوم - از زندگى پيرغلام زياده از سه چهار روز گويا باقى نمانده در دولتخواهى و خانه‌زادى از تكاليف واجبه خود ميداند كه افكار واپسين خود را كه در اين نفس آخرين بخاكپاى