خطاب بوزير خارجه
جناب وزير از شما سئوال مىكند يكنفر غريب و متعصبى از ملت ايران .
سبب فضاحتى كه در ممالك خارجه قونسولهاى شما ميكنند آيا خبر داريد يا نه . تا چند اين تذكرههاى دولت كه نمايندهء تابعيت ملت ايران در انظار خارجه است مانند كاغذ دواپيچى عطاران بىقدر و بىاعتبار خواهد شد تا كى اين بروات شرف ملى ما مثل كاغذ كنجفه در محالّ متعدد به فروش خواهد رسيد آن هم بقيمتهاى متفاوت مثلا در طهران پنجقران در تبريز يكتومان در كنار ارس يكتومان و نيم در قفقاز چهار منات و نيم در خاك عثمانى هفتاد و پنج غروش و گذشته از اينها مأمورين شما در همهجا بهر دزد و دغل و بيسروپائى از تبعهء خارجه كه چند غروش بدهد اين تذكرهها را خواهند فروخت كه در تمام ممالك عثمانى و روس حتى در فرنگستان بنام تبعهء ايران دزدى و انواع فضاحتها را مرتكب شده ما را در ميان هفتاد و دو ملت رسوا نمايند در بعض جاها كه بدست حكومتها افتادند پس از تحقيقات معلوم شود كه آن دزد و جيببر يا از ارامنه و يا گرجى قفقاز بوده يا از راهزنان و چپاولان عثمانى كه قونسولهاى ما آن تذكره را بايشان فروختهاند آيا با اين حال عظمى براى آن قونسول و يا اعتبارى براى آن تذكره كه داراى نشان و علامت دولتى و ملتى ماست باقى خواهد ماند . آيا رواست كه بعضى سفراى شما هم دانسته و فهميده در مقابل چند ليراى مردار و متعفن از مقام بلند خودشان خجالت نكشيده مرتكب اين فضاحت بزرگ شوند اين رشوت مشئوم تا چند از مأمورين شما مانع هرگونه مؤاخذه و مسئوليت خواهد بود عجبا هنوز وقت آن نرسيده است كه جلو اين رسوائيها گرفته شود و دولت و ملت از زير بار گران بدنامى و ننگ رهائى يابد تا چند قونسولهاى دول خارجه بسبب اين بىنظميها در وطن ما فعال ما يريد بوده و بالعكس قونسولهاى شما در ممالك روم و روس چون دست نشاندهء ولاة و حكام از آنان تملق و چاپلوسى خواهند نمود .
سفراى شما محض پردهپوشى بسيئات اعمال خودشان اين زيادهروى و تعديات قونسولهاى خارجه را حمل بعدم اقتدار دولت ايران خواهند كرد و شما نخواهيد دانست كه اين معنى غلط است زيرا كه در عالم دولتهاى ضعيف خيلى هستند هرگاه بنابراين باشد كه اقويا ضعفا را پايمال كنند امور دنيا مهمل ميماند .
شرح
بود و هيچيك از رجال و امراى ايران زير بار حكومت و سردارى آنجا نرفتهاند لكن امير اعظم با دست خالى و چند نفرى معدود از اتباع خود اين خدمت بزرگ را قبول نموده و بطورى هم از عهده برآمده است كه موجب تحسين عموم ايرانيان شده حتى آنكه وكلاى ملت و مبعوثين پارلمان در چند مجلس اظهار تشكر نمودهاند چنانچه نمرات روزنامهء مجلس و ساير جرايد مصدق اين ادعا است در نمره ( 71 ) روزنامهء مجلس سال سوم مورخه 27 محرم سنهء 1328 در ذيل نطق شاهزاده اسد اللّه ميرزا چنين مينويسد :
بعلاوه لازم ميدانم از طرف مجلس مقدس از شاهزاده امير اعظم اظهار رضايت و امتنانى بشود زيرا كه در اين موقع خدمت نموده الى آخره
چند سطر بعد اين عبارت مرقوم شده است - رئيس . اظهار امتنان از امير اعظم صحيح است الخ .