تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — صفحة 127

مساهمون:

ص١٢٧
درباريان آن زمان تنها عيبى كه از اين شخص ميگرفتند اين بوده كه قوهء فعاليه و مجريه ندارد . بر خلاف امين السلطان كه و لو غلط كارى را به يك نحو ميگذرانيده البته عقلا ميدانند كه آدم مآل‌انديش و پيش‌بين نسنجيده و نفهميده اقدام بامرى نخواهد نمود و البته اين تعمق و پيش‌بينى محتاج بوقت است و موجب تأخير آنى امور . مرحوم امين الدوله خط را خيلى خوب مينوشت و سبك مخصوصى در تحرير طبيعة ايجاد نموده بود كه امروز خيلى اشخاص آن شيوه را اتخاذ نموده و به آن سبك مينويسند ولى مطلب‌نويسى و رويهء انشاء آن مرحوم اهميتش بيشتر از اسلوب خط او است . مطلب را خيلى مختصر و زبان‌دار و خوش مضمون بمذلول خير الكلام قلّ و دلّ با كنايات واضحتر از بيان تحرير ميفرمود . اگر شخص اديبى بنوشتجات او غور و رسيدگى نمايد صنايع جديده بديعيه كشف و پيدا خواهد نمود بارى امين الدوله در سال 1260 متولد و در سنه 1322 از دنيا رحلت فرمود يك پسر و دو دختر بيادگار گذارد پسرش امين الدوله حاليه حاوى مسائل تاريخى است كه در جلد پنجم اين تاريخ خواهد آمد انشاء اللّه تعالى .

فصل يادداشت جلد اول

در ايران هميشه معمول و مرسوم بوده كه ارباب حل و عقد و صاحبان مسند نسبت بصدر اعظم و شخص اول مملكت دو قسمت ميشدند ( فرقة له و فرقة عليه ) جمعى با او دوست و باب مراوده را مفتوح راى پيشرفت مقاصد شخصيه همّ خود را صرف تملق گفتن از شخص صدارت مينمودند . برخى ديگر ازين مجازگوئى و تمجيدات بيموقع فارغ بوده تملق بى جا از صدارت نميگفتند بلكه معايب و مفاسد كار او را هم در مواقع مقتضيه اظهار ميداشتند . هنگامى كه نوبت صدارت بميرزا على اصغر خان امين السلطان رسيد اين مسئله را ملتفت شده خواست تا محبوب القلوب عامه گردد و جذب و جلب نفوس همه را به طرف خود نمايد با همه‌كس بطور تدليس اظهار دوستى و هم‌مشربى ميكرد در نزد متصوّفه اظهار درويشى مينمود با طبيعى دهرى بود با علماء تدليس ميكرد و حسن عقيدت بخرج ميداد متملقين را هم اطراف خود داشت لقمه نانى هم نزد آنها مىانداخت تا آنكه در دورهء سلطنت مظفر الدين شاه از صدارت مستعفى و در بلدهء قم مقيم گرديد . صدارت ايران چندى در بالاىسر فرمانفرما و مخبر الدوله و امين الدوله در گردش بود ليكن شاهزادهء فرمانفرما كه قابليت اين شغل را داشت بعشق سپهسالارى و اسباب ديگر كه بعد از اين خواهد آمد آن را از خود دور كرد مخبر الدوله از عهدهء اين منصب بزرك و شغل سترك برنيامده امين الدوله هم خواست مقاصد خود را يكباره بظهور رساند كه صداها بلند شد بمظفر الدين شاه عرضه داشتند كه امين الدوله طالب و مايل به جمهوريت است بالاخره امين الدوله از صدارت ايران معزول و ديگرباره