باشند و اينان تمسك به ظاهر قول ابن عباس نمودهاند .
سورهء علق
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ
« 1 » سؤال 1112 : مفعول كلمهء خلق چيست ؟
جواب : دو احتمال وجود دارد :
1 - مفعول ندارد و مراد آن است كه خلقت از خداوند حاصل شده و منحصرا مربوط به خداست و خالقى غير از او وجود ندارد . چنان كه مىفرمايد :
« أَ لا يَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ »
بنا بر يك معنى . و يا گفته مىشود : « فلان يعطى و يمنع و يصل و يقطع » 2 - مفعول ضميرى مقدّر است و آن اينكه : « الذى خلق كل شىء » و در آيه بعد يعنى
« خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ »
انسان را به جهت شرافت و فضيلت او بر ساير اشياء به تنهايى ذكر فرموده است .
خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ
« 2 » سؤال 1113 : علق جمع علقة است . چرا خداوند نفرموده « خلق الانسان من علقة » ؟ ( چرا كه انسان مفرد است و علقه هم مفرد ) جواب : انسان در معناى جمع است چنان كه مىفرمايد :
« إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ »
و جمع از علق آفريده شدهاند نه از علقه . اگر كسى بگويد اين جواب را آيه :
« يا أَيُّهَا النَّاسُ . . .
فَإِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ »
نقض مىكند جواب آن اين است كه برخى گفتهاند بخاطر رعايت وزن و آهنگ علق فرمود تا با خلق هماهنگ باشد .
هامش
( 1 ) . سورهء علق ، آيهء 1 : بخوان بنام خدايت كه خلق كرده است .
( 2 ) . سورهء علق ، آيهء 2 : انسان را از علق آفريد .