مسعود فقط يكبار
« إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً »
بيشتر نيامده است .
سورهء تين
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ
« 1 » سؤال 1111 : وجه استثناء در اين آيه شريفه چيست ؟
جواب : اكثر مفسران گفتهاند : مراد از انسان در اينجا جنس است و ردّ او به اسفل سافلين بمعنى وارد جهنم ساختن است . بنابراين استثناء متّصل ظاهر است يعنى انسان را در جهنم مىافكنيم مگر مؤمنان و صالحان و جملهء
« فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ »
به اين معناست كه ما اينها را به جهنم نمىافكنيم .
ولى بنا بر قول كسانى كه اسفل سافلين را به پيرى و ترس تفسير نموده و گفتهاند كه سافلون ضعيفان و پيران و كودكان و پيرمردان هستند و استثناء نيز منقطع و الّا به معناى لكن خواهد بود و معناى جمله
« فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ »
اين است كه اجر آنها با پيرى و ضعف حاصل از كهنسالى قطع نمىشود . پس معناى آيه اين است : انسان به پيرى و ضعف مىرسد ، لكن مؤمنان و صالحانى كه در جوانى و قدرت عمل صالح انجام دادند وقتى كه از عمل عاجز شدند ثواب آن اعمال حسنه براى آنها نوشته مىشود تا هنگامى كه بميرند . و لذا ابن عباس گفته است : « من قرأ القرآن لم يرد الى ارذل العمر » برخى از علما گفتهاند : كسانى كه اهل ايمان و عمل صالح در جوانى و قدرت باشند به خوف و عمر طولانى خفت بار مبتلا نمىشوند گرچه داراى عمر طولانى
هامش
( 1 ) . سورهء تين ، آيهء 3 - 4 - 5 : بدرستى كه ما انسان را در بهترين و نيكوترين صورت آفريديم ، سپس او را به اسفل سافلين ( پستترين مكانها ) برگردانديم ، مگر كسانى كه ايمان آورده و عمل صالح انجام دادند كه آنها دائمى است .