سؤال 1101 : چرا به جاى
« وَ ما وَلَدَ »
نفرمود « و من ولد » ؟
جواب : در ما ابهامى وجود دارد كه در من نيست و خداوند مىخواست با اين ابهام تفخيم و تعظيم را برساند پس گويا فرموده است : چه چيز عجيب و غريب به دنيا آورده است . نظير همين مطلب در مورد
« وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ »
جارى است .
سورهء شمس
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها
« 1 » سؤال 1102 : چرا تنها « نفس » را از ميان همه چيزهايى كه به آنها سوگند ياد كرده به صورت نكره آورده است ؟
جواب : چون براى ال جنس راهى وجود نداشت چرا كه نفوس حيوانات بدليل اينكه مىفرمايد :
« فَأَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْواها »
خارج از اين نفس هستند . و ال عهد هم نمىتواند بپذيرد چون مراد يك نفس معهود معين نيست . و بنا بر قول كسى كه مىگويد منظور نفس حضرت آدم عليه السّلام است در اين صورت نكرده براى تفخيم و تعظيم است چنان كه در سورهء فجر گذشت .
وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها . . .
وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّاها
« 2 » سؤال 1103 : جواب اين يازده قسم چه مىباشد ؟
جواب : زجاج و ديگران گفتهاند :
« قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها »
و ل از اول قد به خاطر طولانى شدن كلام حذف شده است . ابن انبارى گفته است : جواب قسم محذوف است . زمخشرى گفته است : جواب در تقدير است و آن
هامش
( 1 ) . سورهء شمس ، آيهء 12 : و قسم به جان آدمى و آنكس كه آن را تسويه نموده است .
( 2 ) . سورهء شمس ، آيهء 1 - 12 : قسم به خورشيد و درخشش آن . . . و قسم به جان آدمى و آنكس كه آن را تسويه نمود .