جواب : چون گشايش در روزى اكرام است بدليل اينكه انعام و افضال بىسابقه مىباشد ولى گرفتن نعمت از كسى اهانت محسوب نمىشود . چون ترك انعام و افضال واسطه بين اهانت و اكرام است نه اينكه اهانت باشد .
چرا كه مولا گاهى به بندهاش اكرام و گاهى اهانت مىكند و اما تضييق در روزى فقط به معناى ترك اعطاى مقدار زائد است . همانطوركه اگر زيد به تو هديهاى داد مىتوانى بگويى : زيد مرا اكرام كرد ولى اگر به تو هديهاى نداد نمىتوانى بگويى كه به من اهانت كرد .
وَ جاءَ رَبُّكَ
« 1 » سؤال 1100 : چگونه خداوند دربارهء خود چنين مىگويد درحالىكه حركت و انتقال كه از خواص موجود مكانى است در مورد خداوند محال است ؟
جواب : ابن عباس گفته است : معنى اين جمله كه « و جاء امر ربك » است . چون در قيامت آيات بزرگ الهى ظهور پيدا مىكند . نظير همين مطلب آيهاى است كه مىفرمايد :
« هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ »
برخى گفتهاند : معناى آيه « و جاء ظهور ربك » است چون روز قيامت قطعا او را مىشناسند و شناخت يك چيز ناچار جانشين ظهور و رؤيت او مىگردد .
پس معناى آيه اين است . شكوك و شبهات زائل و بر طرف گرديد چنان كه هنگام آمدن يك چيز مشكوك از آن بر طرف مىگردد .
سورهء بلد
وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ
« 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء فجر ، آيهء 22 : و خدايت آمد .
( 2 ) . سورهء بلد ، آيهء 3 : و سوگند به پدر و فرزندان او .