وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ
« 1 » سؤال 1011 : چگونه خداوند مىفرمايد : اهل تقوى زندگى با رفاهى دارند در حالى كه بسيارى از اهل تقوى در سختى معيشت بسر مىبرند ؟
جواب : معناى آيه اين است : خداوند راه خلاص او را از ناراحتى دنيا و آخرت فراهم مىكند . از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله روايت است كه فرمود : مخرجا من شبهات الدنيا و من غمرات الموت و من شدائد يوم القيامة .
ابن عباس گفته است : ينجيه من كل كرب فى الدنيا و الآخرة امّا قول صحيح آن است كه اين آيه عام است و خداوند هر انسان باتقوايى را از هر مضيقهاى كه غير متقيان به آن دچار مىشوند خلاص مىكند . و لذا پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : انى لا علم آية لو اخذ الناس بها لكفتهم
« وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ »
و اين آيهء را مرتب تكرار مىفرمود . و امّا معيشت اهل تقوى با اينكه تنگ و اندك است از جايى مىرسد كه اميد ندارند و خود اين تضييق در معيشت رحمت و لطفى از سوى خداوند است تا بهرهء اخروى آنان زيادتر و حساب آنها آسانتر و موانع اشتغال آنها به مولايشان كمتر باشد و با آسايش و رفاه از طاعت و عبادت كه براى آن آفريده شدهاند مشغول نشوند و به همين جهت انبياء و اولياء و صديقان فقر را بر ثروت برگزيدند .
وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ
« 2 » سؤال 1012 : اگر معناى آيه اين است كه : خداوند اهل تقوى را از شرّ آنچه كه بدانها روى مىآورد . پس چگونه است كه بسيارى از مردمان متوكل را مىبينيم كه به گرفتارى مبتلا هستند و خداوند آنها را كفايت نمىكند ؟
هامش
( 1 ) . سورهء طلاق ، آيهء 2 - 3 : و هركس كه از خدا بترسد وى برايش خلاصى فراهم مىآورد و از جايى كه تصورش را نمىكند روزيش را مىدهد .
( 2 ) . سورهء طلاق ، آيهء 3 : و هركس كه بر خداوند توكل كند او برايش كافى است .