جواب : فائدهء آن اين است كه آنان توهم و گمان نكنند كه اگر مدت حمل و باردارى پس از طلاق طولانى شد و مدّت عدّه بسيار طولانى شد نفقه ساقط است . پس براى نفى اين توهم فرمود :
« حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ »
سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْراً
« 1 » سؤال 1015 : چرا در اينجا مىفرمايد بعد از عسر آسانى را قرار مىدهد ، ولى در جاى ديگر مىفرمايد :
« فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً »
؟ چگونه اين دو آيه قابل جمع هستند ؟
جواب : مع به معناى بعد است . پس هر دو آيه يك مفاد دارند نه اينكه دو ضد و غير قابل جمع باشند .
وَ كَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ عَتَتْ عَنْ أَمْرِ رَبِّها وَ رُسُلِهِ فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً
« 2 » سؤال 1016 : چرا خداوند نسبت سركشى را به قريه داد و چرا حساب و عذاب را به لفظ ماضى آورد درحالىكه حساب و عذاب سركشى در آينده و قيامت است ؟
جواب : معناى سركشى قريه ، سركشى اهل قريه است و امّا اينكه حساب و عذاب به لفظ ماضى آمد براى نشان دادن و قطعيت آن است چون آنچه را كه خداوند وعده و وعيد داده است بدون شك تحقق خواهد يافت .
و آنچه كه اتفاق خواهد افتاد درست مثل آن است كه اتفاق افتاده است . مثل
« وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ »
و امثال اينها كه دلالت بر قطعيت وقوع در آينده دارند .
هامش
( 1 ) . سورهء طلاق ، آيهء 7 : خداوند پس از سختى ، راحتى قرار خواهد داد .
( 2 ) . سورهء طلاق ، آيهء 8 : و چه بسيار شهرها كه از فرمان خداوند و پيامبرشان سرپيچى كردند و ما به حساب آنها كاملا رسيدگى كرديم و آنها را عذابى سخت نموديم .