جواب : محال است كه كسى آنچنانكه بايد و شايد به خدا توكل كند و خداوند او را كفايت نكند . بلكه چه بسا همين انسان متوكل على الله مضطرب و ناراحت و نگران گشته و در دل بگذراند يا به زبان خود اظهار كند كه مبادا حاجت من بر نيايد كه توكل خود را از بين برده است . و لذا خداوند مىفرمايد :
« إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ »
يعنى خداوند نافذ الحكم است و به هر چه كه بخواهد مىرسد هيچ مراد و مطلوبى فوت و از دست او خارج نمىشود . و باز مىفرمايد :
« قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ قَدْراً »
يعنى خداوند براى هر چيزى مثل فقر و ثروت و بيمارى و تندرستى و سختى و آسايش نهايت و اندازهاى قرار داده است كه در آن تقديم و تأخيرى وجود ندارد .
وَ اللَّائِي يَئِسْنَ مِنَ الْمَحِيضِ مِنْ نِسائِكُمْ إِنِ ارْتَبْتُمْ فَعِدَّتُهُنَّ ثَلاثَةُ أَشْهُرٍ
« 1 » سؤال 1013 : عدهء زنان در هر صورت سه ماه است . پس چرا اين حكم را مشروط به شك و ترديد ما دانسته است ؟
جواب : مراد از شك در اينجا جهل به مقدار عدهء زنان يائسه و صغيره است و حكم سه ماه را مشروط به جهل نمود براى اين است كه وقتى كه حكم عدهء ذات الاقراء در سورهء بقره نازل شد برخى از اصحاب گفتند : هم بزرگ و هم كوچك باقى ماندهاند و ما نمىدانيم كه عدهء آنها چقدر است .
پس اين آيه بر اين اساس مقيّد به شك و جهل نازل گرديد .
وَ إِنْ كُنَّ أُولاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ
« 2 » سؤال 1014 : اگر زن را طلاق بائن بدهند برخى از علما گفتهاند بايستى نفقهء او را بدهند . براى اين دسته از علما فائدهء بيان اين جمله چيست ؟
هامش
( 1 ) . سورهء طلاق ، آيهء 4 : و آن دسته از زنان شما كه قاعده نمىشوند ، اگر ترديد داريد عدهء آنها سه ماه است .
( 2 ) . سورهء طلاق ، آيهء 6 : و اگر باردار هستند به آنها نفقه بدهيد تا وضع حمل كنند .