سؤال 960 : چه مناسبتى بين رفع آسمان و وضع ميزان وجود دارد كه با يكديگر همراه آمدهاند ؟
جواب : چون آغاز اين سوره تعدادى از نعمتهاى الهى بر بندگان ذكر شده است يكى از آنها وضع ميزان است كه نظام و قوام عالم به ميزان وابسته مىباشد ، خصوصا كه منظور از ميزان به گفته اكثر مفسران عدالت است . البته برخى قرآن را به معناى ميزان گرفتهاند . برخى نيز هر وسيلهاى كه با آن مقادير بدست مىآيد مانند پيمانه و ترازو و ذراع معروف و امثال آنها را معناى ميزان ذكر كردهاند .
أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ
« 1 » سؤال 961 : معناى عدم طغيان در ميزان ، عدالت است . با توجه اين معنى چه نيازى به ذكر دو جمله بعدى بود ؟
جواب : مراد از طغيان بيشتر گرفتن و مراد از اخسار كم فروختن است و لذا فرمان به حد وسط يعنى اقامهء وزن به قسط داد و از هر دو طرف ناپسند يعنى بيشتر گرفتن و كم دادن هنگام معامله نهى فرمود .
خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ
« 2 » سؤال 962 : فخار گل خشكشدهاى است كه پخته نشده ولى وقتى كه باد در آن دميده مىشود صداى خاصى مىدهد چگونه خداوند خلقت آدمى را در اينجا به اين گل نسبت مىدهد ولى در جاى ديگر مىفرمايد :
« مِنْ صَلْصالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ »
و در جاى ديگر مىفرمايد :
« مِنْ طِينٍ لازِبٍ »
و در جاى ديگر مىفرمايد :
« مِنْ تُرابٍ »
؟
هامش
( 1 ) . سورهء رحمن ، آيهء 8 - 9 : تا در ترازو تقلب به كار نبريد . بنابراين وزن را درست بدهيد و از پيمانه نكاهيد
( 2 ) . سورهء رحمن ، آيهء 14 : انسان را از خاك خشكى مانند خاك كوزهگرى آفريد .