به كار نبرد درحالىكه وصف دو فرشتهاى است كه قبلا دربارهء آنها فرمود :
« إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيانِ »
؟
جواب : معناى آيه اين است « عن اليمين قعيد و عن الشمال قعيد » ولى كلمه قعيد در يك سمت حذف گرديد زيرا كه ذكر آن در سمت ديگر دلالت بر وجود آن مىنمايد . چنان كه شاعر مىگويد :
نحن بما عندنا و انت بما * عندك راض و الرأى مختلف
شاعر ديگر نيز مىگويد :
رمانى بامر كنت منه و والدى * بريئا و من اجل الطوى رمانى
جواب دوّم : مفرد و تثنيه و جمع در فعيل يكسان هستند چنان كه مىفرمايد :
« وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ »
برخى گفتهاند : به خاطر رعايت كردن سجع و هماهنگى پايان آيهها قعيدان نفرموده است .
أَلْقِيا
« 1 » سؤال 934 : چگونه خطاب را به صورت تثنيه ذكر فرموده درحالىكه خطاب متوجه مالك ( خازن جهنم ) كه مفرد است مىباشد ؟
جواب : چند وجه ذكر شده است :
اول : مبرّد گفته كه تثنيه فاعل به جاى تثنيه فعل به منظور تأكيد به خاطر اتّحاد حكم است مثل اينكه فرموده باشد : « الق الق » نظير آن قول امر القيس است كه مىگويد : قفا نبك . يعنى قف قف دوم : فراء مىگويد : عرب در بسيارى از اوقات به يك نفر كه همراه اوست به صورت تثنيه خطاب مىكند . مثلا مىگويد : « خليلى و صاحبى وقفا و اسمدا و عوجا » و اين را من از عرب زياد شنيدهام .
سوم : اين فرمان متوجّه دو فرشتهاى است كه قبلا نام آنها برده شد
هامش
( 1 ) . سورهء ق ، آيهء 24 : بيفكنيد .