جواب : آسمانها و محتويات آنها از عالم غيب و ملكوت و عالم امر ولى زمين و محتويات آن از عالم شهادت و ملك است و لذا خلق آنها سريعتر از خلق اينهاست جواب : كيفيت خلقت براى اعلام اين مطلب است كه خلقت زمين و محتويات آن بر اساس تدريج و زمانبندى به دليل عجز و ناتوانى از آفرينش دفعى آن نيست بلكه به جهت مصالحى است كه حتما بايد به اين شكل تحقق يابد . و به همين جهت عالم بزرگتر را در 6 روز و عالم كوچكتر را كه انسان است در 6 ماه خلق فرموده است .
فَإِنْ يَصْبِرُوا فَالنَّارُ مَثْوىً لَهُمْ
« 1 » سؤال 882 : چگونه خداوند اهل جهنم را چنين توصيف فرمود كه اگر صبر كنند آتش جاى آنهاست درحالىكه اگر صبر هم نكنند آتش جاى آنهاست ؟
جواب : در اين آيه تقدير است و آن اينكه « فان يصبروا او لا يصبروا فالنار مثوى لهم على كل حال » و صبر در آخرت بر خلاف صبر در دنيا مفيد نيست و لذا گفته شده : الصبر مفتاح الفرج .
جواب دوّم : اين جواب قول مشركان است كه در تشويق برخى از مشركان ديگر مبنى بر ادامه بتپرستى مىگفتند :
« أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلى آلِهَتِكُمْ »
پس خداوند در پاسخ آنها مىفرمايد : اگر صبر بر عبادت اصنام در دنيا بنمايند جايگاه آنها در آخرت جهنم خواهد بود .
وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ
« 2 » سؤال 883 : معناى اين آيه اين است كه به بدتر از آنچه كه عمل مىكنند
هامش
( 1 ) . سورهء فصلّت ، آيهء 24 : پس اگر صبر نمايند ، آتش جايگاهشان خواهد بود .
( 2 ) . سورهء فصلّت ، آيهء 27 : و تحقيقا كيفر بدترين عمل زشتى را كه بنمايند خواهيم داد .