الظالمون ) ؟ « 1 » جواب : مراد از ظلم در اينجا امتناع از قبول عقد ذمّه و پرداخت جزيه يا نقض عهد و پيمان پس از پذيرش آن است .
جواب دوّم : اين آيه منسوخ به آيهء
قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
« 2 » است .
وَ لا تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ
« 3 » سؤال 763 : با اينكه واضح است كه همه با دست چيزى را مىنويسند ذكر بيمينك چه فايدهاى دارد ؟
جواب : فائدهء آن تأكيد نفى است . همانطوركه در جهت اثبات نيز گفته مىشود : هذا الكتاب مما كتبه فلان بيده و بيمينه يا رأيت فلانا بعينى و يا سمعت هذا الحديث باذنى و امثال آن .
سؤال 764 : چرا خداوند اين تأكيد را در مورد تلاوت نفرموده است كه و ما كنت تتلوا من قبله من كتاب بلسانك جواب : اصل در كلام عدم زيادى است و دليل نمىخواهد . پس اگر احيانا چيزى در كلام زيادى باشد بايستى دليل و علّت و توجيه داشته باشد .
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا
« 4 » سؤال 765 : جهاد با نفس امّاره و شيطان يا دشمنان دين بعد از هدايت الهى است . پس چرا در اين آيه هدايت ثمرهء جهاد شمرده شده است ؟
جواب : يعنى راه بهشت را به آنها نشان خواهيم داد .
هامش
( 1 ) . كافران ظالمند .
( 2 ) . سورهء توبه ، آيهء 29 : بكشيد كسانى را كه ايمان به خدا و آخرت ندارند .
( 3 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 47 : و تو با دست خود نمىنوشتى .
( 4 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 69 : و آنكه در راه ما جهاد كنند راههاى خود را به آنان نشان مىدهيم .