نسل آنان مؤمنانى به دنيا خواهند آمد يا در قضا و قدر الهى تقدير شده بود كه جامعهاى كه نبى اكرم ( ص ) به سوى آنها مبعوث شده است بايستى تا قيامت زنده بمانند . پس اگر معجزات پيشنهادى را مىفرستاد و ايمان نمىآوردند هلاك مىشدند و حكمت الهى اقتضا مىكرد كه آنها را هلاك نگرداند . پس آن معجزات را نفرستاد . پس معناى آيه چنين است : سبب ترك ارسال معجزات پيشنهادى اين بود كه پيشينيان نسبت به آنها تكذيب نمودند و هلاك شدند و چه بسا قوم تو نيز تكذيب كنند و هلاك شوند . ( و ما نمىخواهيم كه هلاك شوند ) 5 - خداوند خبر داد كه پيشينيان معجزات پيشنهادى را تكذيب كردند به عنوان نمونه ناقه حضرت صالح را تعيين و معرفى فرموده ، چرا كه سرزمين ويرانشده قوم صالح در سرزمين اعراب بود و نزديك به آنان و مىتوانستند از نزديك شاهد باشند .
6 - معناى مبصرة دلالتكننده است ، چنان كه به دليل مرشد گفته مىشود .
برخى گفتهاند : مبصرا بها معناى مبصرة است . چنان كه مىگويند : ليل نائم و نهار صائم يعنى در شب مىخوابند و در روز روزه مىگيرند . برخى گفتهاند :
ناقه موجب بصيرت است يعنى وقتى كه مردم آن را ديدند صحت نبوت صالح عليه السّلام را ملاحظه نمودند . مؤيد اين سخن قرائت كسانى است كه مبصرة را با فتح ميم و صاد قرائت كردهاند كه در اين صورت به معناى تبصرة است .
و برخى گفتهاند : مبصرة صفت آيه است كه حذف شده و در اصل چنين بوده : آية مبصرة به معناى مضيئة بيّنة 7 - باء براى متعدى كردن ظلم نسبت به ناقه نيست بلكه معناى آن اين است : « فظلموا انفسهم بقتلها » يا « فظلموا انفسهم بسببها » برخى گفتهاند : ظلم به معناى كفر است . پس چون متضمن معناى كفر گرديد با باء متعدى شد .
اسئلة القرآن المجيد وأجوبتها من غرائب آي التنزيل (پرسش و پاسخهاى قرآنى) (فارسى) — صفحة 354
مساهمون: محمد بن أبي بكر بن عبد القادر الرازي
ص٣٥٤