8 - مراد از آيات دوّم عبرتها و دلالتها است نه معجزات پيشنهادى اهل مكّه .
وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ
« 1 » سؤال 574 : چرا فرمود : شجرهء ملعونهء در قرآن ؟ در حالى كه در قرآن هيچ درختى لعنت نشده است ؟
جواب : در آيه تقديرى وجود دارد اصل آن اين بوده است : « و الشجرة الملعونة المذكورة القرآن » جواب دوّم : معناى آيه اين است : الملعون آكلوها . يعنى خورندگان از درخت ملعون هستند كه عبارتند از كافران .
جواب سوّم : ملعون يعنى مذموم چنان كه ابن عباس گفته است . و آن درخت در قرآن مذمت شده چنان كه مىفرمايد :
« إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعامُ الْأَثِيمِ »
و يا مىفرمايد :
« طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ »
جواب چهارم : عرب به هر خوراكى ناپسند و يا مضرّى ملعون مىگويد و در قرآن خبر از ضرر و كراهت آن آمده است .
جواب پنجم : لعنت در لغت به معناى طرد و دور كردن است و ملعون به معناى مطرود و دور از رحمت الهى است . و اين درخت مطرود و دور از مكان رحمت الهى يعنى بهشت است چون در قعر جهنم واقع شده و اين طرد و دورى در قرآن ذكر شده كه مىفرمايد :
« إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ »
ابن انبارى گفته است : اين درخت به علّت دورى از منازل اهل فضيلت ملعون ناميده شده است .
فَمَنْ أُوتِيَ كِتابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتابَهُمْ وَ لا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا
« 2 »
هامش
( 1 ) . سورهء اسراء ، آيهء 60 : و درخت لعنتشده در قرآن .
( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 71 : پس هركس كه كتابش به دست راستش داده شود كتاب خود را مىخواند و به آنها