گفتهاند : مراد كفار مكه است چرا كه رهبرى كفر عربى را به عهده داشتند ، پس طعن و پيمانشكنى فقط در بين آنان بوده به دليل آنكه آنان پيشگام بودند .
وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ
« 1 » سؤال 366 : چگونه خداوند در مورد آنان چنين فرموده درحالىكه يهود و نصارى چنين نسبتى را انكار مىكنند ؟
جواب : برخى از يهود و برخى از نصارى چنين اعتقادى داشتند نه تمامى آنان و « ال » در اليهود و النصارى ال عهد است نه جنس و استغراق . يا اينكه اسم كل برده شده و ارادهء جزء گرديده است . چنان كه مىفرمايد :
« وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ »
« 2 » درحالىكه تنها جبرئيل با مريم سخن گفته بود .
ذلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْواهِهِمْ
« 3 » سؤال 367 : ذكر
« بِأَفْواهِهِمْ »
چه فايدهاى دارد درحالىكه همهء مردم با دهان حرف مىزنند ؟
جواب : مراد آن است كه اين سخن بىپايه و استدلال و تنها لفظى بىريشه و خارج از منطق مىباشد . برخى گفتهاند : مراد مبالغه در ردّ و انكار قول آنان است ، چنان كه به كسى مىگويى : « انت قلت لى ذلك بلسانك » تو اين مطلب را به زبانت به من گفتى .
هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ
« 4 » سؤال 368 : با اينكه دين حق زير مجموعهاى از هدايت است ، پس چرا بر آن عطف شده است ؟
هامش
( 1 ) . سورهء توبه ، آيهء 30 : و يهود گفتند عزيز فرزند خداست و مسيحيان گفتند كه مسيح فرزند خداست
( 2 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 42 : و هنگامى كه ملائك گفتند : اى مريم .
( 3 ) . سورهء توبه ، آيهء 30 : آن سخن آنان است به زبانهايشان
( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 33 : اوست كسى كه رسولش را به هدايت و دين حق فرستاد .