جواب : اين كيفر و پاداش تنها اختصاص به اهل كتاب دارد . چرا كه آنان شكوه از تنگناهاى اقتصادى داشتند تا جايى كه مىگفتند :
يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ
« 1 » پس خداوند خبر داد كه اين تنگنا عقوبت و كيفر معاصى و گناهان آنهاست . و امّا در مورد مسلمين خداوند گشايش و تنگنا را هم به عنوان پاداش و هم به عنوان كيفر قرار داده است . يعنى اگر مسلمانى گناه كند بواسطه يكى از اين دو كيفر مىبيند و اگر اطاعت كند باز بواسطه يكى از اين دو پاداش مىبيند و اين كيفر و پاداش به دليل اختلاف احوال انسانها متفاوت است و لازمه تضييق اقتصادى اهانت و لازمه توسعه آن اكرام و احترام نيست و لذا خداوند گمان كسانى را كه چنين مىپنداشتند ردّ كرد و فرمود :
فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ كَلَّا
« 2 » پس توسعه در رزق دليل اكرام و تضييق آن دليل اهانت نيست بلكه كرامت بر اثر هدايت و توفيق در طاعت و اهانت بر اثر ضلالت و عدم توفيق حاصل مىشود .
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ
« 3 » سؤال 241 : پرواضح است كه اگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله وحى را به مردم ابلاغ نمىكرد رسالت را انجام نداده بود . پس فائدهء اين كلام چيست ؟
جواب : مراد تشويق بر تبليغ و تبيين عيوب و مطاعن يهوديان است .
هامش
( 1 ) . سورهء مائده ، آيهء 64 : دست خدا بسته است .
( 2 ) . سورهء فجر آيات 15 و 16 و 17 : و اما انسان چون خداوند او را به سختى مبتلا سازد سپس او را به كرم خود نعمتى بخشد پس مىگويد پروردگارم مرا عزيز و گرامى داشت و هنگامى كه او را به سختى مبتلا سازد او را فقير سازد مىگويد پروردگارم مرا خوار گردانيد . چنين نيست . . .
( 3 ) . سورهء مائده ، آيهء 67 : اى رسول ، آنچه به تو نازل شده است از پروردگارت را تبليغ كن پس اگر چنين نكردى رسالت خود را تبليغ نكردهاى .