خود كيفر كشتن يك نفر را با كشتن همه مردم يكسان و يا نزديك به هم مىداند ؟
جواب : مناسبترين قولى كه در اينباره گفته شده اين است كه : مراد اين است كه اگر كسى يك نفر را به ناحق بكشد تمامى مردم در دنيا گرچه ولىّ دم او نيستند ولى نسبت به او در دنيا خصومت ورزيده و در آخرت نيز بطور مطلق نسبت به او دشمنى مىورزند چرا كه همه از يك پدر و مادرند .
برخى گفتهاند : معناى آن : من قتل نبيّا او اماما عادلا « 1 » است چون با كشتن او تمام مردم را از نفع وجود او محروم ساخته است .
برخى گفتهاند : مراد از قاتل در اينجا قابيل است چرا كه گناه قتل هابيل مساوى با قتل همه مردم است ، زيرا او نخستين كسى است كه آدمكشى را رايج ساخت . پس هر كشتارى كه پس از او واقع شده بواسطه بنيانگذارى او و حديث پيامبر كه فرموده : من سنّ سنّة حسنة فله اجر من عمل بها الى يوم القيامة و من سنّ سنّة سيّئة فعليه وزر من عمل بها الى يوم القيامة « 2 » . مقدارى از گناه آن به قابيل نيز مىرسد . البته اين جواب بهتر از دو جواب ديگر است ولى لفظ من اجل ذلك كتبنا على بنى اسرائيل « 3 » با اين معنى موافق نيست . چون اگر مراد قتل هابيل توسط قابيل بود كتابت آن اختصاصى به بنى اسرائيل نداشت .
إِنَّما جَزاءُ الَّذِينَ يُحارِبُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
« 4 »
هامش
( 1 ) . كسى كه پيامبر يا امام عادلى را بكشد
( 2 ) . كسى كه سنت حسنهاى را ايجاد كند پاداش هركس كه تا قيامت به آن سنت عمل كند براى او نيز خواهد بود و كسى كه سنت زشتى را بپاكند گناه هركس كه تا قيامت به آن سنت عمل كند براى او نيز خواهد بود .
( 3 ) . به خاطر همين است كه ما براى بنى اسرائيل چنين نوشتيم .
( 4 ) . سورهء مائده ، آيهء 33 : كيفر كسانى كه به جنگ خدا و رسول بيايند . .