زبان آوستائى و پهلوى مقايسه كردهاند « 1 » اين زبان بطورى كه ميگويند بسيط و غنى بوده برعكس پارسى امروزه كه عده زيادى از مفاهيم از تركيب لغات حاصل مىشود بخصوص افعال كه از تركيب كلمهء با فعلى مثل كردن - خوردن - بردن - زدن - رفتن - شدن و غيره درست شده در اينجا بىمناسبت نيست گفته شود كه امروزه اگر آثارى از زبان پارسى قديم در دست است بواسطه كتيبههاى داريوش اول است زيرا ساير شاهان هخامنشى به او تقليد كرده و كتيبههائى نويساندهاند با وجود اين تمام كتيبههاى آنها خمس كتيبههاى داريوش نيست بنابراين اگر امروزه زبان پارسى قديم مثل زبان مدها و ادوار قبل از آنها براى ما مجهول نيست و مفردات و مركبات عبارات كتيبهها كمك بزرگى براى فقه اللغة آريانى و بلكه هند و اروپائى است از آثار اين شاه است چون از زبان سانسكريتى ذكرى شده اگرچه خارج از موضوع است و ليكن چون اين زبان برادر پارسى قديم است نامناسب نيست گفته شود كه زبان مزبور را علماء فن بسه قسم تقسيم كردهاند : 1 ) زبان ودى كه كتب قديمه مذهبى برهمنها در آن نوشته شده 2 ) زبان حماسى يعنى زبان حماسههاى ملى هندىها 3 ) زبان صحيح يا فصيح كه در قرن 15 قبل از ميلاد بواسطه نحويون هندى ثابت شده تمام اين سه قسم زبان مرده و متروك است .
زبان آوستائى - زبانى است كه آوستا در آن نوشته شده و در عرض زبان پارسى قديم و سانسكريتى است محققا معلوم نيست كه زبان زبان چه قومى از اقوام ايرانى بوده همينقدر از كشفيات تورفان معلوم شده كه بزبانهاى ايرانيهاى شرقى نزديك نيست بنابراين حدسدارمس تتركه اين زبان مدها بوده شايد در آتيه نزديك محقق شود عالم مذكور عقيده دارد كه زبان كردى و پشتوى افغانى از
هامش
( 1 ) -Darmesteter . Etudes Iraniennes .