گندم ميرسيده درخم يا كرشه اينطور بود : و ثلث - نصف - ثلث - سدس - ثمن - دوازده يك وزن نيم درخمى از 24 تا 35 گندم بود چون قيمت درخم را محققين 88 سانتيم فرانك طلاى فرانسه معيّن كردهاند بنابراين بايد گفت كه پول نقره ساسانيان از 35 تا 33 شاهى امروزه قيمت داشته ظن غالب اين است كه پول مسى را معا ميناميدند ( لغت معاسامى است ) در ضرابخانههاى ساسانى كمال سعى را به كار ميبردند كه اختلاف وزن حتى المقدور كم باشد و مورخين به درستى اوزان نقود اهميت داده و رؤساء خوب ضرابخانهها را ستودهاند ولى پاروك تصور مىكند كه با وجود اين مراقبت اختلاف وزن هيچگاه كمتر از يك گندم نبوده و در سكههاى وزين اختلاف را تا صدى پنج مىپذيرفتند سكههاى ساسانى از حيث ظرافت جالب توجه است و تصور ميكنند كه در ضرابخانههاى ايران استادان يونانى كار ميكردند اين حدس از اينجا تاييد مىشود كه از زمان خسرو پرويز مجددا سكه بظرافت سابق عود كرده غير از پاپك پدر اردشير اول تمام شاهان ساسانى سكه زدهاند حتى اشخاصيكه موقتا تخت را اشغال كردهاند مثل بهرام چوبين و شاهين و غيره ولى از خسرو سوم و چهارم و از خسرويكه از خويشان يزدگرد اول بود سكهء بدست نيامده از شهر برازنيز سكهاى نيافتهاند و بعقيدهء پاروك سكهءهائى كه به او نسبت ميدهند متعلق به ديگران است سكههاى ساسانى از حيث صورت مختلف است و اين كتاب گنجايش ذكر صور آنها را به تفصيل ندارد ولى بطور اختصار لازم است گفته شود : روى سكه صورت نيم تنه شاه است كه گاهى كلاه خود بر سر و جوشن دربر دارد ( مثل اردشير اول ) و گاهى تاج و دو ستاره به دو روش ( شاپور اول ) گاهى يك هلال و يك ستاره در جلو تاج و يك ستاره در پشت آن است ( بعضى از شاهان ساسانى ) در پشت سكه صورت
هامش
- نولدكه