را چنان كه ديديم چهار هزار و يك درخم معين كرده بودند و مقدار عايدات دولت در زمان خسرو پرويز 240 مليون درخم بود بنابراين بايد گفت كه فقط در دورهء هخامنشى پايه پول طلائى بود .
ذخيره نقدى خزانه - قبل از خسرو پرويز معلوم نيست چه بوده و ليكن بر حسب نوشتههاى مورّخين در اواخر سلطنت خسرو پرويز ( با صرفنظر از اشيأ نفيسه و اجناس و پارچههاى قيمتى ) ذخيره نقدى خزانه بالغ بر هزار و ششصد مليون سكه نقره يا همانقدر مثقال نقره بود و اگر يك مثقال نقره را سى و پنجشاهى امروزه حساب كنيم ( موافق عقيده نولدكه ) ذخيره نقدى مزبور به پول امروزه دويست و هشتاد مليون تومان ميشد چون خسرو پرويز مىگفته است كه در زمان او ذخيره خزانه چهار مقابل شده از اينجا ميتوان استنباط كرد كه قبل از او ذخيره مزبوره به پول امروزه تقريبا به هفتاد مليون تومان مىرسيده از اين جا نيز مىتوان دريافت كه چه تحميلاتى در زمان او بمردم شده كه با وجود مخارج جنگهاى 27 ساله با روم و مخارج دربار پر عرض و طول او باز موجودى خزانه به چنين مبلغ گزافى بالغ گرديده مخارج عمدهء دولت عبارت از سه قلم بود 1 ) مخارج دربار 2 ) حقوق مستخدمين ادارات و قشون 3 ) مخارج جنگها علاوه بر اين بايد در نظر داشت كه بعضى از شاهان ساسانى مثل اردشير اول - شاپور اول شاپور بزرگ - يزدگرد اول - بهرامگور - غباد - انوشيروان بكارهائى كه امروزه موسوم به فوايد عامه است مىپرداختهاند از قبيل ساختن سدّها براى آبيارى و پلها و راهها و قلاع و شهرها در حدود و جاهاى لازم و ليكن بطورى كه ديده مىشود قسمتى از اين كارها بدسترنج مردم محل انجام ميشد يكى از عادات شاهان ساسانى اين بود كه در به دو جلوس بتخت بقاياى مالياتى را مىبخشيدند چنان كه بهرامگور از اين بابت هفتاد مليون درهم بخشد برخى از شاهان در مواقع فوق العاده علاوه بر چنين بخششها از خزانه دولت به فقرا اعانه ميدادند مثل پيروز
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 2869
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٨٦٩