نشود و از كليه آنچه كه از وظائف روحانيين زرتشتى امروزه است چون مذهب در كليه امور زندگانى داخل بود بخصوص در موقع تولد و ازدواج و وفات روحانييون طرف احتياج شديد مردم از هرطبقه بودند و نسبت به آنها در دربار و از طرف عموم طبقات احترام مخصوص به عمل ميآمد بطوريكه از نوشتههاى بعضى از مورخين استنباط مىشود مؤبذان مؤبذ بزرگ در رى اقامت داشت و حكومت اين مملكت با او بود مورخين اسلامى دارنده اين شغل را مصمغان نوشتهاند كه اصلا مسمغان است يعنى مه يا بزرگ مغان قلعه استووند كه در دست مسمغان بود در مقابل مسلمين مدتها استقامت نمود بطوريكه فقط در 141 هجرى به تصرف آنها درآمد آتشكدهها از قرار ذيل بود :
1 ) هر خانوادهء آتشى داشت و رئيس خانواده بايستى مراقب آن باشد كه خاموش نشود .
2 ) هر دهى نيز آتشى داشت كه موسوم بود به آذران و براى مراقبت آن دو نفر مغ معين ميشدند .
3 ) هر بلوكى بازدارى آتشى بود كه بهرام ميناميدند و چند مغ مراقب آن بودند .
4 ) بالاتر از همه اينها سه آتشكده در تمام ايران قديم مورد احترام و تقديس مخصوص بود اول آذرفرنباغ در گاريان فارس كه اختصاص روحانيون داشت دوم آذرگشتاسب واقع در شيز آذربايجان كه متعلق بشاه و جنگيها بود و شاهان بعد از تاجگذارى پياده بدانجا مىرفتند سوم آذربرزين مهر در ريوند خراسان اين آتشكده را بطبقه برزگر اختصاص داده بودند .
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 2864
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص٢٨٦٤