پائينتر رياست داشتند در هرحال رئيس آنها موسوم به هيربذان هيربذ بود رئيس طبقه جنگيها را اران سپهبذ و رئيس دبيران را اران دبيربذ « 1 » و رواءساء برزگران را واسترى يوشانبذ و رئيس كسبه را هتخشانبذ مىناميدند غير از طبقات مذكوره يك تقسيماتى نيز در زمان ساسانيان ديده مىشود كه محققين تصور ميكنند از زمان پارتها مانده و ساسانيان آن را حفظ كردهاند و چون اين تقسيمات ارتباطى با طبقات چهارگانه مذكوره ندارد تصور ميكنند كه خواستهاند طبقات ممتازه را درجهبندى كرده باشند در هر حال اين است درجات مذكوره :
1 ) شترتاران ( شهرداران ) كه عبارت بودند از : پادشاهان دستنشانده مثل پادشاه ارمنستان و حيره و ارّانىها و غيره و فرمانفرمايان يا حكامى كه از خانواده سلطنت بودند و حكام سرحدى كه مرزبان ناميده ميشدند مثل مرزبان خوارزم و حدود روم و خزرها . شهردارانى كه از خانواده سلطنت بودند لقب شاهى داشتند .
2 ) ويس پوهران « 2 » اين اسم بهفت خانواده درجه اول اطلاق ميشد . سه خانواده پارتى كه خود را پهلو ميناميدند مثل قارن و سورن و سپهبذ و چهار خانواده ديگر مثل خانواده مهران و اسپنديار و غيره كه نيز خود را پهلوى ميدانستند زيرا عقيده داشتند كه نسب آنها بپارسيها ميرسد رؤساء اين خانوادهها شغل مخصوصى داشتند كه موروثى بود و بعضى مشاغل افتخارى نيز به آنها رجوع ميشد و رؤساء هفت خانواده مذكور در واقع رؤساء هفت تيره بودهاند منتهى در هر تيرهء يك خانوادهء ممتاز گرديده و تيره باسم خانواده معروف شده بود . محل اقامت اين خانوادهها معين بود مثلا قارن در نهاوند بود و سورن در سيستان و اسپنديار در رى و سپهبد در گرگان و مهران در پارس . اين خانوادهها اراضى و املاك وسيعى داشتند كه دولت در اداره كردن آن دخالت نميكرد ولى از
هامش
( 1 ) - اران ايران باياء مجهول خوانده ميشد
( 2 ) - ويس پور هارا بربيد نيز ميگفتند اين كلمه آخرى در آرامى به معنى رئيس خانواده است .