آورد ، ولى از همهء اين كشفيات مهمتر نتيجهء زحمات گلازر « 1 » عالم آثار قديمه است كه از 1882 تا 1894 چهار دفعه به عربستان رفت ، هردفعه يك يا دو سال در آنجا بسر برده متنهاى مفصل بدست آورد و كتيبهها و لوحهاى زياد كشف كرد . راجع بعربستان جنوبى موادّ خام زياد است و اميدوارند كه نتائج مهمى از اين اسناد بدست آرند . در 1890 ( بنت ) انگليسى يك كتيبه به خط سبأ در آن طرف بحر احمر يعنى در حبشه افريقائى پيدا كرد . بيشتر موادّ در موزهها و كتابخانهها جمع شده .
2 - كاوشها
مصر
در ميان اسناد منبع جديد در درجهء اوّل اهميت اسنادى است كه فلّاحين مصر در محلى موسوم به ( تلّ العامرنه ) يافتهاند .
اين نوشتهها از دفترخانهء دولتى مصر قديم است ، كه از ( تب ) « 2 » پايتخت مصر باينجا نقل شده . توضيح آنكه يكى از فراعنه موسوم به ( آمنختب ) چون پايتخت را موّقتا بدينجا آورد ، دفترخانه دولتى را هم باينجا نقل كرد . اين اسناد براى روشن كردن دورهاى از ادوار تاريخ مصر بسيار مهمّ است . اسناد ديگرى هم بدست آمده كه مجموعهء آن پيش از 348 طغرى است ، به زبان بابلى و زبانهاى ديگر نوشته شده و خطّ آنها ميخى است . اسناد مزبوره راجع به روابط مصر با دول خارجه آنزمان است ، مثلا نامههاى سلاطين بابل ، ميتانّيان ، هيتها و قبرس بفراعنه مصر و نيز راپورت هاى شاهزادهگان سورّيه ، فينيقيه ، فلسطين كه در آنزمان دست نشاندهء فراعنه بودند . زيادى است گفته شود كه اين اسناد تا چه اندازه جالب توّجه شده ، ولى متأسّفانه زمان اين اسناد محدود است و از اوائل قرن چهاردهم قبل از ميلاد تجاوز نميكند . درصدد بودند كه ساير قسمتهاى دفتر دولتى مصر قديم را هم بدست آرند . اسنادى ديگر شبيه اسناد مذكور در فلسطين بدست آمده كه از امراء
هامش
( 1 ) -Glaser .( 2 ) -Thebe