در توصيف خرابهها و تپهها نوشت و مجموعهاى بلندن فرستاد كه داخل موزهء بريطانيائى گرديده فوقالعاده توجه عامه را جلب كرد . حال بدين منوال بود تا اينكه در 1842 پل بتتا « 1 » ويس قونسول فرانسه در موصل بتصوّر اينكه نينواى قديم در اين محل بوده ، در تپه ( كويونجيك ) براى نخستين دفعه به كاوش پرداخت ، چون از حفريّات مذكوره نتيجهاى كه مترقب بودند بدست نيامد ، به تپهء ( خورساباد ) متوجه شد و حفرياتى كرد كه نتيجه بخشيد : باقيمانده قصر سارگن پادشاه آسور را با ديوارهائيكه پر از حجاريهاى برجستهء قشنگ بود يافته ، در حال صورتهائى از آن نقاشى كرده با مجموعهاى از آثار براى موزهء ( لوور ) فرستادند و دولت فرانسه كتاب نفيسى در پنج جلد بعنوان آثار نينوا « 2 » انتشار داد .
اقدام فرانسويها باعث شد كه ليارد انگليسى به خرج ( كننينگ ) معارف پرور در تپه نمرود ، محل كالاه يا كالح تورية پايتخت قديم آسور ، به حفريات پرداخته قصر ( آسوربانىپال ) پادشاه آسور و حجاريهاى برجستهء زياد كشف كرد ( 1845 م . ) بعد در محل ( كويونجيك ) كه فرانسويها ترك كرده بودند كاوشهائى به عمل آورده آثار قصر نينوا را يافت . بهرهمنديهاى ( ليارد ) باعث شد كه موزهء بريطانيائى مبلغى به او داد و او باز از 1849 تا 1851 بكاوش پرداخت . در نتيجهء آثار قصر ( سنناخريب ) و ( تيگلات پىليستر ) پادشاهان آسور پيدا شد و چيزى كه خيلى مهم است كتابخانهء دربارى آسوربانىپال از زير خاك بيرون آمد . اين كتابخانه ، كه منبع تمام نشدنى آگاهى باحوال آسور مىباشد ، حالا در موزهء بريطانيائى است . حجاريهاى برجسته و كتيبههاى زيادى هم بدست آمده كه متتبع را با زندگانى خصوصى آسورىهاى قديم آشنا مىكند . ليارد در كتبى نتيجه تحقيقات و كاوشهاى خود را منتشر كرد « 3 » و بعد از مراجعت او بانگلستان ( رسّام ) و ( لفتوس ) كارهاى او را دنبال و اكتشافات عمده كردند . پس از آن ديگر چندان توجهى به
هامش
( 1 ) -Paul botta .( 2 ) -Monuments de Ninive .( 3 ) -Layard . Monuments of Nineveh 1849 , Nineveh and its ruins 1850 , Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon 1853 .