و سنگ را بىاينكه تراشيده باشد براى ساختن ابزار و حربه و ساير چيزها به كار برده . تصوّر ميكنند كه تبر يكى از اوّلين ابزار كار يا اسلحه بود . بعضى منكر اين عهدند و گويند اسباب و آلاتى را كه بدين عهد نسبت ميدهند سنگهاى يك پارچهء بىشكل مىباشد و چنين سنگها تقريبا بالتمام از عصر سوّم معرفت الارضى است .
2 - احوال سنگ تراشيده . « 1 » در اين احوال انسان سنگ را تراشيده شكل و صورت مخصوصى به آن داد ، بطوريكه غالبا اشكال و صور با احتياجات او موافقت داشت . عدّهاى ساختن تبر را به اين مرحله منسوب ميدارند . در اين عهد بشر دو اختراع مهم كرد : يكى افروختن آتش كه تمام ترقيات بشر از پرتو وجود آن است و ديگرى تراش دادن سنگ چخماق و ساختن حربه از آن . در اين احوال در صور و اشگال ابزار و حربه تغييرات مهمى روى داد ، بر عدّه آلات و ادوات افزود و مخصوصا تراش كردن سنگ چخماق بحدّ كمال رسيد ولى از فلز هنوز خبرى نبود . 3 - احوال سنگ صيقلى . « 2 » در اين مرحله انسان توانست سنگ را صيقل و آن را صاف و براق كند . اين عهد را بعضى به دو قسمت تقسيم كردهاند :
1 - ازمنهاى كه انسان سنگ را صيقل ميكرد . ب - زمانهائى كه سنگ را سوراخ كرده دستهاى از آن ميگذرانيد . بعض علماء عقيده دارند كه احوال سنگ صيقلى هيچگاه نبوده زيرا سنگ صيقلى ممكن نبود بىفلز وجود داشته باشد و بنابراين احوال سنگ صيقلى را در صنعت جزو عهد فلز ميدانند ولى اين عقيده را اكثريت نپذيرفته . ابتداى عهد صيقلى را تقريبا در حدود ده هزار سال قبل از ميلاد قرار ميدهند .
سوّم - بعد از عهد حجر عهد فلز ميآيد و تقريبا از هفت هزار سال قبل از ميلاد شروع مىشود . در اين عهد انسان سنگهاى معدنى را آب كرده از آن فلز بدست آورد . اين عهد را هم بسه قسمت تقسيم كردهاند : 1 - دورهء مس . ب - دورهء مفرغ ( يعنى ممزوج مس با قلع يا روى ) . ج - دورهء آهن . دورهء اوّلى در حوالى هفت هزار
هامش
( 1 ) - .Paleolithique( 2 ) -Neolithique .