مالكيت ، روابط ارباب و رعيت ، حقوق تجارتى ، حقوق خانواده ، تعدّى بر شخص ، حق الزحمهء طبيب ، حقّ الزحمهء معمار ، كشتىسازى ، اجارهء سفائن ، كرايهء حيوانات و خساراتى كه از اين بابت وارد مىآيد ، حقوق و تكاليف ارباب نسبت بغلام و كنيز و به عكس . در قوانين حموربى تمام آزادها در مقابل قانون مساويند و مزاياى ملى وجود ندارد ، يعنى فرقى بين بابلى و غير بابلى نيست . مردم از سه زمرهاند : آزاد ، آزاد شده ، برده . طبقات چهار است : روحانيون ، مستخدمين دولت ، سربازها ، تجار و كسبه . قشون دائمى است و خدمت نظامى از پيش برقرار شده . غلام و كنيز مىتوانند مالك باشند و در تحت حمايت قوانيناند . كشتن بندهاى بىمحاكمه ممنوع است ، آنانرا ميتوان فروخت . ارباب خودش زمين را شخم مىزند يا غلام و كنيز را به اين كار مأمور مىكند . تجارت و حملونقل آزاد است .
دادوستد بمعاوضه است و به پول . حلقههاى نقره ، كه وزن معين دارد ، مقياس نرخها است . قانون حموربى اصلاحاتى در قوانين سابق داخل و وسع اولاد و زن را بهتر كرده ، زن يكى است ، ولى ، اگر زن نازا باشد ، مىتوان زن غير عقدى داشت .
ازدواج بىقرارداد قانونى نيست . اگر آزاد كنيزى را ازدواج كند ، آن كنيز مقام آزاد را مىيابد . جهيز مال زن يا خانوادهء پدر او است ، ولى شوهر مىتواند از آن بهره بردارد . زن و شوهر مسئول قروض يكديگر ، كه قبل از ازدواج حاصل شده ، نميباشند . اگر شوهر زنش را طلاق دهد ، بايد جهيز او را ردّ كند و يك سهم پسرى از مال خود به او ببخشد ، ولى ، اگر زن نازا است ، فقط جهيزش به او برمىگردد .
در مورد خيانت زن ، شوهرش او را اخراج يا برده مىكند . اگر مرد اسير شد ، زن مىتواند شوهر كند ، ولى اگر شوهر اوّلى برگشت ، بايد بخانهء او برگردد .
در موارد بيوفائى زن يا شوهر نسبت به يكديگر ، مجازات زن بمراتب شديدتر است .
در مورد زدن تهمت بزن محاكمهء خدائى مىشود ، يعنى زن خود را برود مياندازد و اگر آب او را فرونگرفت ، بىتقصيرى خود را ثابت كرده . مرد از زنش ارث نميبرد ، زيرا مال زن متعلق به اولاد او است ، ولى زن بعلاوهء جهيز خود سهمى از مال شوهر
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — صفحة 121
مساهمون: حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
ص١٢١