انگليس روانهء لندن نمود تا هم طبق آداب سياسى رفتار كرده باشد و هم از جهت وعدهاى كه سفير انگليس در باب اداى سالى 000 ، 120 ليره بايران داده بود اطمينان حاصل كند .
شرح سفر ميرزا ابو الحسنخان ايلچى و رفتار مضحك او و سوانحى كه در طىّ مسافرت براى او روى داده خالى از شگفتى و مضحكه نيست و همين كيفيّات جيمس موريه را بانشاء رمانى بنام حاجى بابا واداشته و اين كتاب اگرچه بسيار شيرين برشتهء نگارش آمده ولى سراپا غرضآلود است .
در سال مراجعت حاجى ميرزا ابو الحسنخان ايلچى بطهران يعنى 1225 ( 1811 . م ) دولت انگليس براى بستن عهدنامهء جديدى سر گور اوزلى « 1 » را بسفارت بايران فرستاد . اين سفير تازه بر همان اساسى كه هارفرد جونز و ملكم ريخته بودند جهت عقد قراردادى قطعى با دربار ايران مشغول مذاكره شد و اين مذاكرات تا سه سال دنباله داشت .
عاقبت در سال 1228 سر گور اوزلى معاهدهاى با ايران منعقد نمود و صورت آن را بلندن برد و سال بعد جيمس موريه مؤلّف كتاب حاجى بابا با سفير جديد انگليس الس « 2 » پس از بتصويب رساندن آن را براى جلب امضاى فتحعليشاه بطهران آوردند و دولت ايران اين معاهدهء بسيار شوم را در ذى الحجّه 1229 تصويب كرد .
موجب شرايط اين عهدنامه دولت ايران برعهده گرفت كه عموم معاهدات و قراردادهائى را كه با دول اروپائى دشمن انگليس بسته لغو نمايد و راه عبور بسپاهيان ممالكيكه با انگليس در حال جنگند از خاك خود به سمت هند ندهد حتّى عمّال ايران را وادارد كه از عبور لشكر دشمن انگليس از خوارزم و تاتارستان و بخارا و سمرقند و غيره مخالفت نمايند . دولت انگليس هم قبول نمود كه در صورت بروز دشمنى بين ايران و دولت ديگر اروپائى در رفع اختلاف بكوشد و اگر امر به صلح خاتمه نپذيرفت يا از هندوستان بايران كمك لشكرى بدهد و يا آنكه در مدّت جنگ سالى دويست هزار تومان
هامش
( 1 ) -Sir Gore Ouseley( 2 ) -Ellis