خروار ابريشم بدرويش عزيز مجدى او را از مخالفت با خود بازداشته باصفهان روانه كرد و ابريشم چنان كه خواهيم گفت در عهد استيلاى مغول يكى از مهمّترين مال التّجاره هاى شرق بود و تجّار غربى با جدّ و جهد بسيار در خريد و جلب آن سعى ميكردند .
بافت قالى و سجّاده و گليمهاى عالى نيز در دورهء ايلخانان در ايران و ساير ممالك اسلامى شرق رونق بسيار داشته و مقدار زيادى از آنها بوسيلهء بنادر خليج فارس بهندوستان و يا بتوسّط تجار ونيزى وژنى باروپا حمل ميشده است .
ساختن آلات رصدى و نجومى و اقسام ساعتها و اسباب معرفت اوقات نماز و تعيين ظهر نيز در جميع ممالك اسلامى معمول بوده و قبل از استيلاى مغول در دو مركز اسلامى عمدهء شرق يعنى الموت و بغداد اسماعيليّه و خلفاى عبّاسى در جمع آورى اين گونه آلات و جلب استادان اين فنون سعى بسيار داشتند و خزاين بغداد و الموت از اين جهات در دنياى آن ايّام كمال شهرت را داشت و پس از آنكه هولاگو بر الموت و بغداد دست يافت قسمت عمدهء اين آلات نفيسه را تحت اختيار خواجه نصير الدين قرار داد تا در رصد مراغه از آنها استفاده كند و خواجه خود نيز در سفرهائى كه ببغداد كرد مقدارى ديگر از آن آلات را براى انجام كار رصد جمع آورد و آشنايان بصناعت آلات رصدى و نجومى را بمراغه برد .
يكى از شعب عمدهء صنايع مستظرفه كه مخصوصا مقارن استيلاى مغول در ممالك اهميّت فوق العاده داشت حسن خطّ بود و مستنصر و مستعصم و وزراى ايشان در جلب خوشنويسان و به كار واداشتن ايشان در خزانة الكتبهاى دار الخلافه مبالغ بسيار خرج ميكردند و مشهورترين خطّاطان اين دوره دو نفرند يكى صفى الدّين عبد المؤمن ارموى ( متوفّى 693 ) كه احوال او گذشت ديگر شاگرد او كه در فنّ خط بمراتب از استاد خود نيز معروفتر شده يعنى جمال الدّين ياقوت مستعصمى ( متوفّى سال 698 ) كه هر دو سابقا از خطّاطان مخصوص مستعصم آخرين خليفهء عبّاسى بوده و بعد از برافتادن دولت عبّاسيان به خدمت خاندان جوينى پيوستهاند و ياقوت كه استاد خطّ نسخ محسوب مىشود ابتدا از غلامانى بوده كه او را مستعصم خريده و بشاگردى پيش صفىّ الدّين
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 617
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٦١٧