براى دولت ايران رام كردن اين ايالت كار دشوارى نيست . زيرا تركمنهاى فعلى خيلى بيشتر از پدران خود متمايل به كشت و كار و سكونت در محلى ثابتاند و با تبديل كردن بسيارى از محلات چادرى خود مانند گمش تپه ، خواجه نفس ، انچلى و باش يوزخه به اقامتگاه دائمى و با برقرار ساختن كلبههاى چوبى و دكان ، خود را بمراتب بيشتر از دورانى كه فقط چادرنشين بودند و با مشاهدهء كمترين اثر خطر ميتوانستند بسوى شمال بحدود اترك نقل مكان نمايند ، در معرض مجازات قرار دادهاند .
قبيلهء گوكلان سرزمين محدودى را در مصب گرگان رود در اشغال دارند .
منطقهء آنها از ياس تپه در ساحل جنوبى رودخانه در مغرب تا سرچشمهء گرگان رود در يلده چشمه ( يلى چشمه ) و دهنهء گرگان رود در تنگران و يا تخمينا از طول جغرافيائى 55 تا 56 درجهء شرقى مىباشد . نهرهايى كه اراضى گوكلان را در جلگهء گرگان مشروب ميسازند ، عبارتند از : آب حاجىلر ، كچه قرهشور كه از قلعه كافه و دوزين جارى ميشوند و آب باينل از وامنان و آب چتر بيگدلى از دهنهء فارسيان و فيرنگ و آب عبه خلى خان از دهنهء تنگران .
مردم گوكلان افرادى كشاورزند و در عادات خود مانند باديهنشينها نيستند .
با روسيه تجارت گاو و گوسفند و پارچهء ابريشمى دارند و درخت توت پرورش ميدهند و كرم ابريشم تربيت مىكنند . و قدرى نيز ترياك ميكارند و باستعمال آن نيز سخت معتادند و مانند تركمنهاى ديگر ساعى و كارى نيستند . مصنوعات ايشان فقط نمد و فرشهاى زبر و مقدارى پارچهء ابريشمى است . سرزمين ايشان بسيار حاصلخيز است و احتياجى به آبيارى ندارد . ولى بواسطهء كمى جمعيت فرسخها از اراضى ايشان عاطل و بىحاصل مانده است .
دستهء گوكلان پيوسته از افراد يموت در هراسند . ولى تيره خواجه چون اولاد
مازندران و استرآباد ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: ياسنت لويى رابينو
ص١٥٧